{"id":174443,"date":"2024-12-04T10:08:21","date_gmt":"2024-12-04T09:08:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=174443"},"modified":"2025-10-16T14:06:22","modified_gmt":"2025-10-16T13:06:22","slug":"roznorodnosc-biologiczna-ewolucja-gleby","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=174443","title":{"rendered":"R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczna &#8211; Ewolucja gleby"},"content":{"rendered":"\n[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; prev_background_color=&#8221;#ffffff&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; background_color=&#8221;#efefef&#8221; background_image=&#8221;https:\/\/www.o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/3-naglowek-RB-4-ewolucja.jpg&#8221; parallax=&#8221;on&#8221; top_divider_style=&#8221;slant2&#8243; top_divider_height=&#8221;57px&#8221; top_divider_flip=&#8221;horizontal&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_row _builder_version=&#8221;4.16&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; custom_padding=&#8221;|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; custom_padding__hover=&#8221;|||&#8221;][et_pb_post_title author=&#8221;off&#8221; date=&#8221;off&#8221; comments=&#8221;off&#8221; featured_image=&#8221;off&#8221; text_color=&#8221;light&#8221; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; title_font=&#8221;|||on|||||&#8221; title_font_size=&#8221;32px&#8221; text_orientation=&#8221;center&#8221; animation_style=&#8221;zoom&#8221; title_font_size_tablet=&#8221;26px&#8221; title_font_size_phone=&#8221;&#8221; title_font_size_last_edited=&#8221;on|desktop&#8221; text_shadow_style=&#8221;preset3&#8243; text_shadow_horizontal_length=&#8221;0.08em&#8221; text_shadow_vertical_length=&#8221;0.08em&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][\/et_pb_post_title][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_row column_structure=&#8221;1_2,1_2&#8243; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; background_size=&#8221;initial&#8221; background_position=&#8221;top_left&#8221; background_repeat=&#8221;repeat&#8221; animation_style=&#8221;fade&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_column type=&#8221;1_2&#8243; module_class=&#8221;guzik_do_filmu &#8221; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; custom_padding=&#8221;|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; custom_padding__hover=&#8221;|||&#8221;][et_pb_button button_url=&#8221;#film_kotwica&#8221; button_text=&#8221;Film &#8211; Zobacz&#8221; button_alignment=&#8221;left&#8221; admin_label=&#8221;Guzik &#8211; Przejd\u017a do Film &#8211; tylko MOBILE&#8221; module_class=&#8221;videokotwicaguzik&#8221; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; custom_button=&#8221;on&#8221; button_icon=&#8221;&#xe04e;||divi||400&#8243; saved_tabs=&#8221;all&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][\/et_pb_button][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;]<blockquote>\n<h5>Dynamiczna ewolucja gleby nabra\u0142a tempa w momencie, gdy na l\u0105dach pojawi\u0142y si\u0119 ro\u015bliny wyposa\u017cone w system korzeniowy.<\/h5>\n<\/blockquote>\n<p>Ro\u015bliny te, we wsp\u00f3\u0142pracy z innymi grupami organizm\u00f3w, stworzy\u0142y warunki do nadprodukcji masy organicznej. Kluczow\u0105 rol\u0119 odegra\u0142y tutaj relacje symbiozy pomi\u0119dzy bakteriami, pierwotniakami, grzybami i ro\u015blinami, kt\u00f3re zapocz\u0105tkowa\u0142y procesy prowadz\u0105ce do powstania bardziej z\u0142o\u017conych ekosystem\u00f3w. Pierwsze zwierz\u0119ta l\u0105dowe przyczyni\u0142y si\u0119 do dalszej transformacji, rozdrabniaj\u0105c ro\u015bliny i w\u0142\u0105czaj\u0105c je do cyklu \u017cycia gleby.<\/p>\n<p>Przetworzone szcz\u0105tki ro\u015blin, \u017cywe i martwe organizmy, drobiny ska\u0142, woda oraz powietrze, po\u0142\u0105czone sieciami grzybni, stworzy\u0142y pr\u00f3chnic\u0119 bogat\u0105 w zwi\u0105zki kwas\u00f3w humusowych. Te substancje aktywnie wspieraj\u0105 \u017cycie na wielu poziomach organizacji biologicznej.<\/p>\n<p>Wydaje si\u0119, \u017ce grzyby odgrywaj\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w utrzymywaniu struktury gleby, \u0142\u0105cz\u0105c jej sk\u0142adniki \u2013 ziarna minera\u0142\u00f3w, cz\u0105steczki wody, resztki organiczne i mikroorganizmy \u2013 w stabiln\u0105, z\u0142o\u017con\u0105 sie\u0107.<\/p>\n<p>Zwierz\u0119ta, kopi\u0105c gleb\u0119 w poszukiwaniu pokarmu czy schronienia, napowietrzaj\u0105 j\u0105 i dodatkowo wzbogacaj\u0105 jej struktur\u0119.<\/p>\n<p>W systemach korzeniowych ro\u015blin, w strefie zwanej ryzosfer\u0105, powsta\u0142o jedno z najbogatszych \u015brodowisk \u017cycia w ca\u0142ej biosferze. Ta przestrze\u0144, pe\u0142na mikroorganizm\u00f3w, bakterii, glon\u00f3w i grzyb\u00f3w, kryje si\u0119 zaledwie kilkadziesi\u0105t centymetr\u00f3w pod naszymi stopami, pomi\u0119dzy atmosfer\u0105 a litej ska\u0142\u0105 \u2013 niewidzialny, a jednak kluczowy \u015bwiat \u017cycia gleby.<\/p>[\/et_pb_text][et_pb_gallery gallery_ids=&#8221;174451,174452,174453,174454,174455,174456&#8243; gallery_orderby=&#8221;rand&#8221; fullwidth=&#8221;on&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; animation_style=&#8221;flip&#8221; auto=&#8221;on&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][\/et_pb_gallery][et_pb_toggle title=&#8221;ZAPRASZAMY R\u00d3WNIE\u017b DO OBEJRZENIA INNYCH FILM\u00d3W Z CYKLU O R\u00d3\u017bNORODNO\u015aCI BIOLOGICZNEJ:&#8221; open=&#8221;on&#8221; open_toggle_text_color=&#8221;#2a5a53&#8243; icon_color=&#8221;#f0f2f3&#8243; open_icon_color=&#8221;#f0f2f3&#8243; admin_label=&#8221;Powi\u0105zane tre\u015bci &#8211; guzik&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; title_text_color=&#8221;#2a5a53&#8243; body_text_color=&#8221;#2a5a53&#8243; background_color=&#8221;#ffffff&#8221; custom_margin=&#8221;51px|||||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; border_radii=&#8221;on|0px|0px|0px|0px&#8221; border_color_all=&#8221;#2a5a53&#8243; border_width_top=&#8221;10&#8243; saved_tabs=&#8221;all&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<h4>CZ\u0118\u015a\u0106 I:<\/h4>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=2296\">Bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=2193\">Drzewo<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=2323\">Sadzenie drzew<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h4>CZ\u0118\u015a\u0106\u00a0II:<\/h4>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=173611\">Pochodzenie<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=173640\">Lasy<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=173981\">\u0141\u0105ki<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=173995\">Miasto<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h4>CZ\u0118\u015a\u0106 III:<\/h4>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=174634\">Ewolucja<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=174243\">Litosfera<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=174236\">Hydrosfera<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=174217\">Atmosfera<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=174203\">Biosfera<\/a><\/li>\n<\/ul>[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=&#8221;1_2&#8243; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; custom_padding=&#8221;|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; custom_padding__hover=&#8221;|||&#8221;][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.16&#8243; text_font=&#8221;|||on|||||&#8221; text_font_size=&#8221;17px&#8221; custom_css_main_element=&#8221;border-bottom: 1px solid #2A5A53;&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;]<a name=\"film_kotwica\"><\/a>\n<h1>Film<\/h1>[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;]<div style=\"width: 1080px\" class=\"wp-video\"><!--[if lt IE 9]><script>document.createElement('video');<\/script><![endif]-->\n<video class=\"svq wp-video-shortcode\" id=\"video-174443-1\" width=\"1080\" height=\"608\" poster=\"https:\/\/o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/filmy\/Roznorodnosc_biologiczna-2024\/3-film-RB-4-ewolucja.jpg\" preload=\"metadata\" controls=\"controls\" data-svqIndex=\"\"><source type=\"video\/mp4\" src=\"https:\/\/o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/filmy\/Roznorodnosc_biologiczna-2024\/3_Ewolucja_gleby.mp4\" title=\"1080p\" data-order=\"1080\"><\/video><script type=\"text\/javascript\">var svq_playlist_data = [];\nvar svq_options = [];\nvar svq_embed_urls = [];\nsvq_embed_urls.push([]);\nsvq_playlist_data.push([{\"svq_video\":[{\"svq_url\":\"https:\\\/\\\/o-nauce.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/filmy\\\/Roznorodnosc_biologiczna-2024\\\/3_Ewolucja_gleby.mp4\",\"svq_label\":\"1080p\",\"svq_length\":\"13:35\",\"svq_mime\":\"video\\\/mp4\",\"svq_order\":\"1080\"}]}]);\nsvq_options.push({\"svq_active\":\"on\",\"svq_sort_qualities\":\"desc\",\"svq_embed_active\":false});\n<\/script><\/div>[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.22.1&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_margin=&#8221;-36px|||||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;]<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Film zrealizowany zosta\u0142 w cyklu R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczna na zlecenie:<br \/><strong>Fundacji Zak\u0142ady K\u00f3rnickie <\/strong>w ramach <strong>Programu Drzewo Franciszka<\/strong><br \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-173619 alignnone size-medium\" src=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/logo_drzewo_franciszka_3-1-239x300.jpg\" alt=\"\" width=\"73\" height=\"92\" srcset=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/logo_drzewo_franciszka_3-1-239x300.jpg 239w, https:\/\/www.o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/logo_drzewo_franciszka_3-1.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 73px) 100vw, 73px\" \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/fzk.pl\/wp-content\/themes\/FZK\/img\/logo-main.svg\" alt=\"strona g\u0142\u00f3wna\" width=\"65\" height=\"85\" \/><\/p>\n<p>Projekt dofinansowano z\u00a0\u015brodk\u00f3w\u00a0<strong>Wojew\u00f3dzkiego Funduszu Ochrony<br \/><\/strong><strong>\u015arodowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu<br \/><\/strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/WFOS\u0301GW_Nowe-logo_pelna-nazwa_KOLOR-300x201.png\" width=\"140\" height=\"94\" alt=\"\" class=\"wp-image-173620 alignnone size-medium\" srcset=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/WFOS\u0301GW_Nowe-logo_pelna-nazwa_KOLOR-300x201.png 300w, https:\/\/www.o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/WFOS\u0301GW_Nowe-logo_pelna-nazwa_KOLOR-1024x685.png 1024w, https:\/\/www.o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/WFOS\u0301GW_Nowe-logo_pelna-nazwa_KOLOR-768x514.png 768w, https:\/\/www.o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/WFOS\u0301GW_Nowe-logo_pelna-nazwa_KOLOR-1080x722.png 1080w, https:\/\/www.o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/WFOS\u0301GW_Nowe-logo_pelna-nazwa_KOLOR-980x655.png 980w, https:\/\/www.o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/WFOS\u0301GW_Nowe-logo_pelna-nazwa_KOLOR-480x321.png 480w, https:\/\/www.o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/WFOS\u0301GW_Nowe-logo_pelna-nazwa_KOLOR.png 1126w\" sizes=\"(max-width: 140px) 100vw, 140px\" \/><\/p>[\/et_pb_text][et_pb_toggle title=&#8221;Pozosta\u0142e filmy w tej cz\u0119\u015bci cyklu to:&#8221; open=&#8221;on&#8221; open_toggle_text_color=&#8221;#2a5a53&#8243; icon_color=&#8221;#f0f2f3&#8243; open_icon_color=&#8221;#f0f2f3&#8243; admin_label=&#8221;Powi\u0105zane tre\u015bci &#8211; guzik&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; title_text_color=&#8221;#2a5a53&#8243; body_text_color=&#8221;#2a5a53&#8243; background_color=&#8221;#ffffff&#8221; custom_margin=&#8221;14px|||||&#8221; border_radii=&#8221;on|0px|0px|0px|0px&#8221; border_color_all=&#8221;#2a5a53&#8243; border_width_top=&#8221;10&#8243; saved_tabs=&#8221;all&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;]<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=174401\">Pochodzenie gleby<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=174424\">Pierwsze organizmy glebowe<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.o-nauce.pl\/?p=174459\">Gleba antropogeniczna<\/a><\/li>\n<\/ul>[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; prev_background_color=&#8221;#ffffff&#8221; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; background_color=&#8221;#2a5a53&#8243; top_divider_style=&#8221;slant2&#8243; top_divider_flip=&#8221;horizontal&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_row _builder_version=&#8221;4.16&#8243; background_size=&#8221;initial&#8221; background_position=&#8221;top_left&#8221; background_repeat=&#8221;repeat&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; custom_padding=&#8221;|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; custom_padding__hover=&#8221;|||&#8221;][et_pb_text admin_label=&#8221;Polecane artykuly&#8221; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; text_font=&#8221;|||on|||||&#8221; text_font_size=&#8221;17px&#8221; background_layout=&#8221;dark&#8221; custom_css_main_element=&#8221;border-bottom: 1px solid #2A5A53;&#8221; saved_tabs=&#8221;all&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;]<h1>Polecane artyku\u0142y<\/h1>[\/et_pb_text][et_pb_blog fullwidth=&#8221;off&#8221; posts_number=&#8221;12&#8243; include_categories=&#8221;5&#8243; show_more=&#8221;on&#8221; show_author=&#8221;off&#8221; show_date=&#8221;off&#8221; show_categories=&#8221;off&#8221; admin_label=&#8221;Artyku\u0142y &#8211; Przyroda&#8221; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][\/et_pb_blog][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dynamiczna ewolucja gleby rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wtedy, kiedy powsta\u0142y ro\u015bliny z systemem korzeniowym i proces ten trwa nieprzerwanie.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":174447,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"<p>Tadeusz Jeziorowski - cz\u0142onek Komisji Heraldycznej<\/p><p>W symbolice mi\u0119dzynarodowej najwa\u017cniejszym znakiem identyfikuj\u0105cym pa\u0144stwo w gronie innych jest\u00a0herb\u00a0pa\u0144stwowy. Herb to znak utworzony z god\u0142a umieszczonego w polu tarczy herbowej.<br \/>Herbem Rzeczypospolitej Polskiej, maj\u0105cym nazw\u0119 w\u0142asn\u0105 \u2013\u00a0Orze\u0142 Bia\u0142y, jest od przesz\u0142o 700 lat widniej\u0105cy w polu czerwonym wizerunek ukoronowanego bia\u0142ego Or\u0142a ze z\u0142otym dziobem i szponami. Tak\u0105 sam\u0105 rol\u0119 jak herb, pe\u0142ni u nas god\u0142o, czyli Orze\u0142 z herbu Rzeczypospolitej, przedstawiony sam, bez tarczy. Znakiem r\u00f3wnorz\u0119dnym, a dzi\u015b w symbolice mi\u0119dzynarodowej nawet dominuj\u0105cym, jest\u00a0flaga pa\u0144stwowa\u00a0\u2013 okre\u015blony zestaw barw wywiedzionych zwykle z herbu pa\u0144stwowego.<\/p><p>Barwami naszego pa\u0144stwa s\u0105\u00a0biel i czerwie\u0144. Ta ostatnia winna odpowiada\u0107 barwie cynobru, co sprecyzowano dopiero w 1927 r. Jako barwa narodowa dawniej cz\u0119sto wyst\u0119powa\u0142a czerwie\u0144 ciemniejsza \u2013 p\u0105s, karmazyn i zbli\u017cony do tego koloru amarant, co jeszcze dzi\u015b jest b\u0142\u0119dnie uwa\u017cane za w\u0142a\u015bciwy odcie\u0144 polskiej czerwieni. W poziomym uk\u0142adzie, w jakim nasze barwy wyst\u0119puj\u0105 przede wszystkim na fladze pa\u0144stwowej, biel u g\u00f3ry odpowiada bieli Or\u0142a, a czerwie\u0144 u do\u0142u \u2013 czerwieni pola herbowego (tarczy). Ustanowion\u0105 w 1919 r. polsk\u0105 flag\u0119 pa\u0144stwow\u0105 wykonuje si\u0119 zawsze z dw\u00f3ch r\u00f3wnych pas\u00f3w.<br \/>Barwy mog\u0105 by\u0107 prezentowane tak\u017ce na innych znakach narodowych, np. na\u00a0chor\u0105giewkach. W\u00f3wczas, w cz\u0119\u015bci swobodnej (po przeciwnej od drzewca), mo\u017ce by\u0107 tr\u00f3jk\u0105tne wci\u0119cie na wz\u00f3r dawnych\u00a0proporczyk\u00f3w\u00a0z lanc u\u0142a\u0144skich spopularyzowanych sukcesami jazdy polskiej w dobie wojen napoleo\u0144skich. Z kolei naramienne\u00a0opaski Armii Krajowej\u00a0czy cz\u0142onk\u00f3w\u00a0\u201eSolidarno\u015bci\u201dz 1980 r. by\u0142y tylko zestawem barw jak na fladze. O wiele starszym uk\u0142adem polskiej bieli i czerwieni jest upinana z nich w ko\u0142o\u00a0kokarda.<\/p><p>Kokarda, kt\u00f3rej nazwa wywodzi si\u0119 z j\u0119zyka francuskiego, pierwotnie by\u0142a noszon\u0105 na nakryciu g\u0142owy ozdob\u0105 z p\u0119ku wst\u0105\u017cek, co Francuzi nazwali\u00a0cocarde. W XVIII w. u\u0142o\u017cona z bia\u0142ych wst\u0105\u017cek ju\u017c w ko\u0142o, sta\u0142a si\u0119 na kapeluszach mundurowych znakiem przynale\u017cno\u015bci pa\u0144stwowej. Przyj\u0119\u0142a si\u0119 w innych pa\u0144stwach i st\u0105d w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach jej nazwa brzmi podobnie: w j\u0119zyku w\u0142oskim\u00a0coccarda, niemieckim\u00a0Kokarde, angielskim\u00a0cockade. Tak, jak u nas, tak\u017ce u W\u0119gr\u00f3w jest to\u00a0kok\u00e1rda,\u00a0tylko Szwedzi pisz\u0105\u00a0kokard.<\/p><p>W Rzeczypospolitej kokarda pierwotnie te\u017c by\u0142a bia\u0142a, symbolizuj\u0105c kr\u00f3lewsk\u0105 zwierzchno\u015b\u0107 w\u0142adzy nad wojskiem. Pod koniec XVIII w. i w latach Ksi\u0119stwa Warszawskiego noszona na czapkach bywa\u0142a ju\u017c bia\u0142o-czerwona, ale w Kr\u00f3lestwie Polskim sta\u0142a si\u0119 ponownie bia\u0142\u0105. Bia\u0142o-czerwona\u00a0kokarda narodowa\u00a0sankcj\u0119 ustawow\u0105 otrzyma\u0142a dopiero w Powstaniu Listopadowym. Sejm 7 lutego 1831 r. wprowadzi\u0142 kokard\u0119 dwubarwn\u0105, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do przyj\u0119tego powsta\u0144czego herbu Kr\u00f3lestwa Polskiego, przedstawiaj\u0105cego w ukoronowanej tarczy dwudzielnej w s\u0142up, tj. podzielonej pionowo, w czerwonych polach bia\u0142ego Or\u0142a i bia\u0142\u0105 Pogo\u0144 Litewsk\u0105. Herb ten odzwierciedla\u0142 dwoma god\u0142ami obie cz\u0119\u015bci dawnej Rzeczypospolitej. By\u0142 to pierwszy przepis ustalaj\u0105cy nasze bia\u0142o-czerwone barwy narodowe, towarzysz\u0105ce nam nieodmiennie do dzi\u015b.<br \/>Bia\u0142o-czerwone kokardy noszono w kolejnych powstaniach narodowych. W 1919 r. sta\u0142y si\u0119 na kr\u00f3tko oficjalnym znakiem powsta\u0144czego wojska w Wielkopolsce, a w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r. znaczy\u0142y \u017co\u0142nierzy-ochotnik\u00f3w oraz wspomagaj\u0105cych wojsko duszpasterzy, tzw. kapelan\u00f3w lotnych.<\/p><p>W 2008 r. przywr\u00f3cenia kokardy narodowej (kt\u00f3re zosta\u0142o zainicjowane ju\u017c w 2006 r. w Poznaniu), podj\u0105\u0142 si\u0119 \u015bp. Lech Kaczy\u0144ski Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Od tej pory bia\u0142o-czerwone kokardy zdobi\u0105 uczestnik\u00f3w \u015bwi\u0105t narodowych \u2013 11 Listopada i 3 Maja.<\/p><p>Zgodnie z zasadami podkre\u015blaj\u0105cymi nadrz\u0119dno\u015b\u0107 god\u0142a herbowego, a nie pola tarczy, na kt\u00f3rym god\u0142o wyst\u0119puje,\u00a0kokard\u0119 polsk\u0105\u00a0upina si\u0119 biel\u0105 w \u015brodku. Tylko je\u017celi kokarda ma by\u0107 t\u0142em dla przypinanego na ni\u0105 dodatkowo Or\u0142a, biel jest na zewn\u0105trz, a czerwie\u0144 wype\u0142nia \u015brodek.<\/p><p>Bia\u0142o-czerwone kokardy to znak narodowej to\u017csamo\u015bci, st\u0105d zawsze nosimy je na sercu.<br \/>Kokarda narodowa\u00a0to nie kotylion!<\/p><blockquote><p>ZARZ\u0104DZENIE Nr 5\/MON<br \/>MINISTRA OBRONY NARODOWEJ<br \/>z dnia 9 kwietnia 2014 r.<br \/>w sprawie sposobu i okoliczno\u015bci stosowania symboli Rzeczypospolitej Polskiej w jednostkach Si\u0142 Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej<br \/>ROZDZIA\u0141 IV<br \/>Barwy Rzeczypospolitej Polskiej<br \/>\u00a7 22.<br \/>1. Barw bia\u0142o-czerwonych mo\u017cna u\u017cywa\u0107 w jednostkach:<br \/>1)\u00a0namalowanych na sprz\u0119cie wojskowym;<br \/>2)\u00a0w formie wst\u0119gi podczas uroczysto\u015bci z okazji ods\u0142oni\u0119cia w szczeg\u00f3lno\u015bci tablicy pami\u0105tkowej, pomnika, obelisku oraz otwarcia obiektu lub przekazania sprz\u0119tu;<br \/>3)\u00a0w formie szarfy do dekoracji urny z prochami podczas pogrzeb\u00f3w;<br \/>4)\u00a0w formie kokard narodowych u\u017cywanych podczas uroczysto\u015bci;<br \/>5)\u00a0jako element dekoracji podczas uroczysto\u015bci oraz w salach tradycji;<br \/>6)\u00a0na drukach i wydawnictwach wojskowych.<br \/>2. Udrapowane tkaniny w barwach bia\u0142o-czerwonych musz\u0105 mie\u0107 bia\u0142y pas u g\u00f3ry, a zawieszone pionowo bia\u0142y pas z lewej strony, patrz\u0105c z przodu.<br \/>3. Kokardy narodowe w barwach bia\u0142o-czerwonych:<br \/>1)\u00a0mog\u0105 by\u0107 u\u017cywane w szczeg\u00f3lno\u015bci z okazji: Dnia Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, \u015awi\u0119ta Narodowego Trzeciego Maja, \u015awi\u0119ta Wojska Polskiego i Narodowego \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci;<br \/>2)\u00a0wpinane s\u0105 z lewej strony w klap\u0119 munduru lub ubioru cywilnego;<br \/>3)\u00a0sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z dw\u00f3ch okr\u0119g\u00f3w: bia\u0142ego centralnego oraz okalaj\u0105cego go czerwonego, o \u015brednicy 40 do 60 mm, przy czym promie\u0144 okr\u0119gu bia\u0142ego powinien stanowi\u0107 \u00bd promienia kokardy.<\/p><\/blockquote>","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[142,8],"tags":[137,143,112,114],"class_list":["post-174443","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cykl-roznorodnosc-biologiczna-4","category-wideo","tag-ewolucja","tag-gleba","tag-roznorodnosc-biologiczna","tag-zycie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/174443","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=174443"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/174443\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":174679,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/174443\/revisions\/174679"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/174447"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=174443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=174443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=174443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}