[et_pb_section bb_built=”1″ _builder_version=”3.18.2″ background_color=”#efefef” background_image=”http:\/\/o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/vlcsnap-2013-12-09-23h01m21s103.jpg” top_divider_style=”slant2″ top_divider_height=”57px” top_divider_flip=”horizontal” next_background_color=”#ffffff” background_position=”bottom_left”][et_pb_row _builder_version=”3.18.2″ background_size=”initial” background_position=”top_left” background_repeat=”repeat”][et_pb_column type=”4_4″][et_pb_post_title author=”off” comments=”off” featured_image=”off” text_color=”light” _builder_version=”3.18.2″ title_font=”|||on|||||” title_font_size=”32px” title_font_size_tablet=”26px” title_font_size_last_edited=”on|desktop” text_orientation=”center” animation_style=”zoom” text_shadow_style=”preset3″ text_shadow_horizontal_length=”0.08em” text_shadow_vertical_length=”0.08em” date=”off”]<\/p>\n
[\/et_pb_post_title][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section bb_built=”1″ _builder_version=”3.17.6″ prev_background_color=”#efefef” next_background_color=”#2a5a53″][et_pb_row gutter_width=”2″ _builder_version=”3.18.2″ background_size=”initial” background_position=”top_left” background_repeat=”repeat” animation_style=”fade” use_custom_gutter=”on”][et_pb_column type=”1_2″][et_pb_text admin_label=”Nag\u0142\u00f3wek” _builder_version=”3.18.2″]<\/p>\n
[\/et_pb_text][et_pb_testimonial admin_label=”Sylwetka” _builder_version=”3.18.2″ quote_icon_background_color=”#f5f5f5″ portrait_url=”http:\/\/o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/lapa.jpg” animation_style=”fade” background_color=”#ffffff” body_font=”||on||||||” body_text_color=”#2a5a53″ body_font_size=”18″ box_shadow_style_image=”preset1″ border_color_all=”#cecece” quote_icon_color=”#2a5a53″ portrait_width=”200″ portrait_height=”200″ border_radii_portrait=”on|200px|200px|200px|200px” border_color_all_portrait=”#f0f2f3″ border_width_all_portrait=”5px” use_background_color=”off” saved_tabs=”all” quote_icon=”off”]<\/p>\n
lutnik, profesor w Katedrze Lutnictwa Artystycznego\u00a0w Akademii Muzycznej im. I.J. Paderewskiego w Poznaniu<\/p>\n
[\/et_pb_testimonial][et_pb_text admin_label=”Zawarto\u015b\u0107 tekstowa artyku\u0142u” _builder_version=”3.21″]<\/p>\n
\n\u201eSkrzypce s\u0105 jednym z najbardziej niezwyk\u0142ych przedmiot\u00f3w, jakie kiedykolwiek stworzono\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n
Tak o skrzypcach m\u00f3wi legendarny skrzypek i dyrygent, Yehudi Menuhin w ksi\u0105\u017cce\u00a0Skrzypce i ja.\u00a0Aby jednak poj\u0105\u0107 t\u0119 doskona\u0142o\u015b\u0107, dotkn\u0105\u0107 jej tajemnicy i wyj\u0105tkowo\u015bci, warto cofn\u0105\u0107 si\u0119 do czasu narodzin skrzypiec i spojrze\u0107 na ich niemal pi\u0119ciowiekow\u0105 histori\u0119.<\/p>\n
Pocz\u0105tki<\/h3>\n
Gdzie i kiedy pojawi\u0142y si\u0119 skrzypce, pozostaje do dzi\u015b niewyja\u015bnion\u0105 zagadk\u0105. Najcz\u0119\u015bciej za ich ojczyzn\u0119 uwa\u017ca si\u0119 W\u0142ochy, ale istnieje te\u017c teoria o polskim rodowodzie skrzypiec. Nie rozstrzygaj\u0105c, sk\u0105d pochodz\u0105, mo\u017cemy z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 powiedzie\u0107, \u017ce nie powsta\u0142y od razu. Ich powstanie by\u0142o wynikiem d\u0142ugo trwaj\u0105cej ewolucji, a dzi\u015b odnajdujemy jedynie niekt\u00f3re ogniwa tego procesu.
\u0179r\u00f3d\u0142a ikonograficzne wskazuj\u0105, \u017ce wczesne skrzypce posiada\u0142y 3 struny i w takiej postaci mog\u0142y powsta\u0107 w latach 1520\u20131530. Czwart\u0105 strun\u0119 prawdopodobnie uzyska\u0142y oko\u0142o roku 1550. Najbardziej intryguj\u0105cy jest ich harmonijny kszta\u0142t, kt\u00f3ry mimo up\u0142ywu kilku wiek\u00f3w ci\u0105gle budzi podziw. Legenda g\u0142osi, \u017ce stworzy\u0142 go sam Micha\u0142 Anio\u0142.<\/p>\nPojawienie si\u0119 w po\u0142owie XVI wieku instrumentu doskona\u0142ego w swej formie i brzmieniu by\u0142o prze\u0142omowym momentem w rozwoju smyczkowej praktyki wykonawczej. Skrzypce nie od razu jednak zyska\u0142y w Europie prymat w\u015br\u00f3d instrument\u00f3w smyczkowych w muzyce profesjonalnej. Dzia\u0142o si\u0119 tak z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Pierwszym z nich by\u0142o to, \u017ce powszechne uznanie w muzyce tego okresu mia\u0142a viola da gamba, instrument o brzmieniu bardzo zbli\u017conym do g\u0142osu ludzkiego. D\u017awi\u0119k powsta\u0142ych dopiero co skrzypiec by\u0142 jasny, nie tak g\u0142\u0119boki jak violi da gamba i wielu odbiera\u0142o go jako ostry, ma\u0142o szlachetny. Po drugie, musia\u0142o up\u0142yn\u0105\u0107 troch\u0119 czasu, aby kompozytorzy mogli pozna\u0107 i zafascynowa\u0107 si\u0119 mo\u017cliwo\u015bciami technicznymi skrzypiec.<\/p>\n
Pocz\u0105tkowo skrzypce u\u017cywane by\u0142y do wykonywania muzyki tanecznej. Dopiero oko\u0142o 1600 roku zacz\u0119\u0142y pe\u0142ni\u0107 funkcje instrumentu solowego, wypieraj\u0105c stopniowo z profesjonalnej praktyki wykonawczej viol\u0119 da gamba. Instrumentali\u015bci maj\u0105cy do\u015bwiadczenie w grze na violach po pr\u00f3bach gry na instrumentach z rodziny skrzypiec szybko zauwa\u017cyli, \u017ce instrumenty te maj\u0105 du\u017co wi\u0119kszy potencja\u0142 wykonawczy. Rosn\u0105ce zainteresowanie kompozytor\u00f3w skrzypcami sprawi\u0142o, \u017ce ju\u017c pod koniec I po\u0142owy XVII wieku sta\u0142y si\u0119 one nieodzown\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 zespo\u0142u instrumentalnego. Okres ten by\u0142 te\u017c dla budowniczych instrument\u00f3w czasem ustalania wielko\u015bci menzuralnych oraz ergonomicznych. Dokonali tego lutnicy kremo\u0144scy, a zw\u0142aszcza\u00a0Nicolo Amati\u00a0(1598\u20131684), kt\u00f3rego instrumenty cechowa\u0142a niezwyk\u0142a precyzja, lekko\u015b\u0107 formy i delikatno\u015b\u0107. P\u0142yty rezonansowe posiada\u0142y wysokie sklepienia, wznosz\u0105ce si\u0119 od do\u015b\u0107 szerokiej wkl\u0119ski. Takie formowanie sklepie\u0144 dawa\u0142o ciemn\u0105, aksamitn\u0105 barw\u0119 d\u017awi\u0119ku o stosunkowo niewielkiej dynamice, zbli\u017con\u0105 do brzmienia violi da gamba. Skrzypce Amatiego spe\u0142nia\u0142y znakomicie funkcje instrumentu kameralnego.<\/p>\n
W poszukiwaniu doskona\u0142o\u015bci<\/h3>\n
Na prze\u0142omie XVII i XVIII wieku ko\u0144czy si\u0119 okres gambowej estetyki d\u017awi\u0119ku. Najwi\u0119kszy z mistrz\u00f3w sztuki lutniczej,\u00a0Antonio Stradivari\u00a0(1644\u20131737), ustanawia nowy kanon konstrukcji skrzypiec. Odchodzi od wysoko sklepionych p\u0142yt rezonansowych, przez co uzyskuje ja\u015bniejszy, pe\u0142niejszy d\u017awi\u0119k o wi\u0119kszej skali dynamicznej. Oznacza to r\u00f3wnie\u017c odej\u015bcie od instrumentu kameralnego. Warto doda\u0107, \u017ce Stradivari ustanawia te\u017c wymiary alt\u00f3wki i wiolonczeli poprzez zmniejszenie ich menzur do wielko\u015bci funkcjonuj\u0105cych do dzisiaj, umo\u017cliwiaj\u0105c szersze w\u0142\u0105czenie do praktyki wykonawczej.<\/p>\n
Geniusz Antonia Stradivariego polega\u0142 mi\u0119dzy innymi na tym, \u017ce budowane przez niego skrzypce odpowiada\u0142y wyzwaniom rodz\u0105cego si\u0119 okresu wirtuozerii.
\n\t\t\t\t\tCzytaj dalej<\/span><\/span><\/h3>\n\t\t\t\t\t
\u00a0R\u00f3wnie\u017c inni kremo\u0144scy lutnicy, tacy jak Giuseppe Guarneri \u201edel Gesu\u201d (1698\u20131744) i Carlo Bergonzi (1683\u20131747), starali si\u0119 sprosta\u0107 nowym oczekiwaniom skrzypk\u00f3w. Od po\u0142owy XVIII wieku koncepcja budowy skrzypiec ulega\u0142a stopniowej zmianie. Powstaj\u0105ce liczne zespo\u0142y instrumentalne spowodowa\u0142y wzrost zapotrzebowania na instrumenty smyczkowe. Lutnicy tworz\u0105cy indywidualnie instrumenty nie byli w stanie sprosta\u0107 zapotrzebowaniu spo\u0142ecznemu. Sytuacj\u0119 t\u0119 wykorzysta\u0142y niemieckie warsztaty rzemie\u015blnicze, kt\u00f3re rozpocz\u0119\u0142y wyr\u00f3b skrzypiec i innych instrument\u00f3w strunowych w oparciu o wyspecjalizowany podzia\u0142 pracy. Podobne metody wyrobu instrument\u00f3w przej\u0119li rzemie\u015blnicy we Francji i Czechach. Powstaj\u0105ce w tych warunkach instrumenty, wzorowane na uznanych modelach Amatiego, Stradivariego czy Stainera, nawi\u0105zuj\u0105ce w bardzo og\u00f3lny spos\u00f3b do orygina\u0142\u00f3w, cz\u0119sto sygnowane karteczk\u0105 rozpoznawcz\u0105 sugeruj\u0105c\u0105 autorstwo tych mistrz\u00f3w, nie maj\u0105 szczeg\u00f3lnej warto\u015bci artystycznej. Ich najbardziej po\u017c\u0105dan\u0105 cech\u0105 jest niska cena.<\/p>\nDzia\u0142alno\u015b\u0107 manufaktur lutniczych, a tak\u017ce p\u00f3\u017aniej produkcja fabryczna, przyczyni\u0142y si\u0119 do zahamowania rozwoju tw\u00f3rczo\u015bci lutniczej, kt\u00f3re trwa\u0142o niemal do po\u0142owy XX wieku. Prze\u0142om XVIII i XIX wieku przyni\u00f3s\u0142 nowe wyzwania w zakresie konstrukcji skrzypiec. Rozwijaj\u0105ca si\u0119 technika gry skrzypcowej, w historii muzyki okre\u015blana jako drugi okres wirtuozerii sprawi\u0142a, \u017ce dotychczas budowane instrumenty przesta\u0142y spe\u0142nia\u0107 oczekiwania solist\u00f3w. Potrzebne by\u0142y skrzypce o mocnym, no\u015bnym brzmieniu, kt\u00f3rych g\u0142os by\u0142by dobrze s\u0142yszalny w wi\u0119kszych salach koncertowych, a tak\u017ce daj\u0105ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 gry w wysokich pozycjach. Przedstawione problemy mogli rozwi\u0105za\u0107 tylko lutnicy znaj\u0105cy akustyczne zasady ich funkcjonowania. Niestety nie znamy ich nazwisk, pochodzili jednak prawdopodobnie z p\u00f3\u0142nocnych W\u0142och lub Francji. Celem zwi\u0119kszenia wolumenu brzmienia zmieniono k\u0105t nachylenia szyjki wzgl\u0119dem korpusu. Zabieg ten zwi\u0119kszy\u0142 si\u0142\u0119 oddzia\u0142ywania strun na p\u0142yt\u0119 wierzchni\u0105 poprzez podstawek. Bardziej obci\u0105\u017cona p\u0142yta wierzchnia zosta\u0142a wzmocniona belk\u0105 basow\u0105 o wi\u0119kszych rozmiarach. Polepszenie wygody gry w wysokich pozycjach uzyskano zwi\u0119kszaj\u0105c d\u0142ugo\u015b\u0107 drgaj\u0105cej struny poprzez wyd\u0142u\u017cenie szyjki o ok. 10 mm. Konieczne sta\u0142o si\u0119 te\u017c wyd\u0142u\u017cenie podstrunnicy. Zmianie uleg\u0142 kszta\u0142t podstawka, a tak\u017ce spos\u00f3b zamocowania strunoci\u0105gu. Wtedy dokonano r\u00f3wnie\u017c zmiany sposobu \u0142\u0105czenia szyjki z korpusem.<\/p>\n
Od pocz\u0105tku XIX wieku lutnicy zacz\u0119li budowa\u0107 skrzypce stosuj\u0105c nowe parametry. Skrzypce posiadaj\u0105ce oryginaln\u0105 konstrukcj\u0119 z XVII i XVIII wieku okre\u015blane s\u0105 dzi\u015b jako skrzypce barokowe. Jednocze\u015bnie z budow\u0105 nowych instrument\u00f3w lutnicy dokonywali przer\u00f3bek wcze\u015bniejszych instrument\u00f3w. W dzisiejszych czasach instrumenty posiadaj\u0105ce oryginalne proporcje barokowe nale\u017c\u0105 ju\u017c do rzadko\u015bci. Nikt te\u017c nie zmienia ju\u017c konstrukcji barokowej na wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 cho\u0107by z tego wzgl\u0119du, \u017ce istnieje du\u017ce zainteresowanie muzyk\u0105 dawn\u0105, wykonywan\u0105 na oryginalnych instrumentach z epoki. Warto wiedzie\u0107, \u017ce najbardziej cenione dzi\u015b instrumenty \u2013 takich mistrz\u00f3w jak Antonio Stradivari czy Giuseppe Guarneri zwany del Ges\u00f9 \u2013 budowane by\u0142y tak, aby spe\u0142nia\u0107 oczekiwania wsp\u00f3\u0142czesnych im skrzypk\u00f3w i odbiorc\u00f3w muzyki. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, budowane by\u0142y do realizacji muzyki kameralnej.<\/p>\n
Dzi\u015b mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce lutnicy kremo\u0144scy z kr\u0119gu Stradivariego okazali si\u0119 wielkimi wizjonerami, bowiem po zmianie konstrukcji ich instrumenty znakomicie spe\u0142niaj\u0105 wymagania wsp\u00f3\u0142czesnych skrzypk\u00f3w, a ich brzmienie jest cz\u0119sto magnesem przyci\u0105gaj\u0105cym publiczno\u015b\u0107 na koncerty skrzypcowe. Wiele instrument\u00f3w powsta\u0142ych przed rokiem 1700, mimo zmiany ich budowy, najcz\u0119\u015bciej nie osi\u0105ga walor\u00f3w brzmieniowych oczekiwanych obecnie od instrument\u00f3w koncertowych, ale mog\u0105 one nadal pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 instrument\u00f3w kameralnych.<\/p>\n
Wsp\u00f3\u0142czesne lutnictwo<\/h3>\n
O\u017cywienie sztuki lutniczej nast\u0119puje dopiero w XX wieku, a w\u0142a\u015bciwie w jego II po\u0142owie. Pojawiaj\u0105 si\u0119 monografie i zbiorowe opracowania dotycz\u0105ce tw\u00f3rczo\u015bci najwybitniejszych lutnik\u00f3w, inicjowane s\u0105 badania naukowe dotycz\u0105ce problem\u00f3w stylistycznych, warsztatowych i akustycznych.<\/p>\n
Powstaj\u0105 tw\u00f3rcze organizacje lutnicze, mi\u0119dzynarodowe konkursy lutnicze, stanowi\u0105ce p\u0142aszczyzn\u0119 konfrontacji aktualnego stanu tw\u00f3rczo\u015bci lutniczej na \u015bwiecie, oraz szko\u0142y lutnicze. Wszystko to sprawi\u0142o, \u017ce poziom lutnictwa zar\u00f3wno w sferze warsztatowej, jak i brzmieniowej, osi\u0105gn\u0105\u0142 bardzo wysoki poziom. Coraz cz\u0119\u015bciej wirtuozi wiolini\u015bci si\u0119gaj\u0105 po wsp\u00f3\u0142czesne instrumenty. W tw\u00f3rczo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych lutnik\u00f3w wyr\u00f3\u017cni\u0107 mo\u017cna kilka charakterystycznych trend\u00f3w. Pierwszy z nich ukierunkowany jest na tworzenie instrument\u00f3w inspirowanych najbardziej no\u015bnymi modelami mistrz\u00f3w starow\u0142oskich. Lutnik, korzystaj\u0105c z og\u00f3lnych za\u0142o\u017ce\u0144 klasycznego modelu, wprowadza do instrumentu w\u0142asne rozwi\u0105zania stylistyczne. Powsta\u0142y w ten spos\u00f3b instrument wprawdzie nawi\u0105zuje do klasycznego modelu, ale nosi w sobie wyra\u017ane znamiona jego budowniczego. Nast\u0119pnym kierunkiem jest tworzenie instrument\u00f3w w oparciu o w\u0142asne koncepcje stylistyczne przy zachowaniu klasycznej formy i kolorystyki instrumentu. Najcz\u0119\u015bciej punktem wyj\u015bcia do zaprojektowania instrumentu mog\u0105 tu by\u0107 metody geometryczne. Innym trendem podejmowanym, acz nie\u015bmia\u0142o, jest tworzenie instrument\u00f3w o kszta\u0142tach ekscentrycznych, niesymetrycznych, o nieskr\u0119powanej kolorystyce i fakturze. Zachowane tu musz\u0105 by\u0107 jednak cechy idiomatyczne instrumentu, takie jak str\u00f3j i mo\u017cliwo\u015b\u0107 smyczkowej techniki gry.<\/p>\n
Bardzo modne sta\u0142o si\u0119 ostatnio wykonywanie kopii klasyk\u00f3w lutnictwa. Powsta\u0142e w ten spos\u00f3b instrumenty do z\u0142udzenia przypominaj\u0105 orygina\u0142y, poczynaj\u0105c od doboru drewna, poprzez odwzorowanie konturu uwzgl\u0119dniaj\u0105cego jego asymetri\u0119 i ubytki, formowanie sklepie\u0144, po lakier z jego charakterystycznymi przetarciami i \u015bladami zu\u017cycia. Kopiowane s\u0105 zwykle instrumenty o wysokich walorach brzmieniowych i kopista powinien do\u0142o\u017cy\u0107 wszelkich stara\u0144, aby uzyska\u0107 podobne efekty w tym zakresie. Dobrze wykonana kopia jest bardzo cenionym instrumentem. Cz\u0119sto muzyk, kt\u00f3ry nie mo\u017ce sobie pozwoli\u0107 na kupno drogiego, oryginalnego instrumentu dawnego mistrza, decyduje si\u0119 na kupno wielokrotnie ta\u0144szej kopii. Nie nale\u017cy jednak myli\u0107 robienia kopii z manier\u0105 wyka\u0144czania nowo budowanych instrument\u00f3w \u201ena staro\u201d. Instrumenty tak wykonane znajduj\u0105 wprawdzie cz\u0119sto uznanie w\u015br\u00f3d muzyk\u00f3w, nie mo\u017cna im bowiem odm\u00f3wi\u0107 swoistego uroku imituj\u0105cego patyn\u0119 czasu, nale\u017cy jednak by\u0107 bardzo ostro\u017cnym przy ocenie, poniewa\u017c cz\u0119sto taki rodzaj wyko\u0144czenia tuszowa\u0107 mo\u017ce niedomogi warsztatowe.<\/p>\n
Dalszy rozw\u00f3j sztuki lutniczej sta\u0107 si\u0119 mo\u017ce udzia\u0142em jedynie wybitnych osobowo\u015bci tw\u00f3rczych, \u015bwiadomych miejsca, w jakim si\u0119 ten rozw\u00f3j znajduje. Nale\u017cy spodziewa\u0107 si\u0119 tendencji do odchodzenia od klasycznych wzorc\u00f3w w kierunku zdynamizowania formy, wzbogacania fakturalnego i poszerzenia gamy kolorystycznej. Wydaje si\u0119, \u017ce zmiany te nast\u0119powa\u0107 b\u0119d\u0105 w obr\u0119bie strategii \u201ema\u0142ych krok\u00f3w\u201d, cho\u0107 niewykluczone s\u0105 wi\u0119ksze ruchy awangardowe. Up\u0142yn\u0119\u0142o ju\u017c niemal pi\u0119\u0107 wiek\u00f3w od narodzin skrzypiec. Dalszy kierunek rozwoju sztuki lutniczej pozostaje na razie niewiadom\u0105, nale\u017cy tylko mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce skrzypce nadal, jak to czyni\u0105 od stuleci, b\u0119d\u0105 zadziwia\u0142y harmoni\u0105 swoich kszta\u0142t\u00f3w i cudownym brzmieniem, potrafi\u0105cym odda\u0107 niesko\u0144czon\u0105 gam\u0119 nastroj\u00f3w, uczu\u0107 i wzrusze\u0144.<\/div>\n\t\t\t\t<\/div><\/p>\n
<\/p>\n
[\/et_pb_text][et_pb_toggle admin_label=”Powi\u0105zane tre\u015bci – guzik” _builder_version=”3.21″ title=”Powi\u0105zane tre\u015bci:” open_toggle_text_color=”#2a5a53″ title_text_color=”#2a5a53″ body_text_color=”#2a5a53″ border_radii=”on|0px|0px|0px|0px” border_color_all=”#2a5a53″ background_color=”#ffffff” open=”on” border_width_top=”10″ icon_color=”#f0f2f3″ saved_tabs=”all”]<\/p>\n
\n
- \u201eSkrzypce \u2014 osobliwo\u015bci tworu doskona\u0142ego\u201d \u2014 film dokumentalny<\/a><\/li>\n
- \u201eSztuka skrzypcowa Karola Lipi\u0144skiego\u201d – artyku\u0142 prof. S. Tomasika<\/a><\/li>\n
- Skrzypce \u2014 instrument wielowymiarowy<\/a><\/li>\n<\/ul>\n
[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_2″][et_pb_text admin_label=”Nag\u0142\u00f3wek – Galeria” _builder_version=”3.18.2″ text_font=”|||on|||||” text_font_size=”17px” custom_css_main_element=”border-bottom: 1px solid #2A5A53;”]<\/p>\n
Galeria<\/h1>\n
[\/et_pb_text][et_pb_gallery gallery_ids=”2050,2051,2052,2073,2061,2085,2082,3169,3170,2048″ show_pagination=”off” zoom_icon_color=”#2a5a53″ hover_overlay_color=”rgba(255,255,255,0.9)” hover_icon=”%%51%%” _builder_version=”3.21″ saved_tabs=”all” posts_number=”10″]<\/p>\n
[\/et_pb_gallery][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section bb_built=”1″ _builder_version=”3.18.2″ background_color=”#2a5a53″ top_divider_style=”slant2″ top_divider_flip=”horizontal” prev_background_color=”#ffffff”][et_pb_row _builder_version=”3.0.48″ background_size=”initial” background_position=”top_left” background_repeat=”repeat”][et_pb_column type=”4_4″][et_pb_text admin_label=”Polecane artykuly” _builder_version=”3.18.2″ text_font=”|||on|||||” text_font_size=”17px” background_layout=”dark” custom_css_main_element=”border-bottom: 1px solid #2A5A53;” saved_tabs=”all”]<\/p>\n
Polecane artyku\u0142y<\/h1>\n
[\/et_pb_text][et_pb_blog admin_label=”Artyku\u0142y – Historia” fullwidth=”off” posts_number=”12″ include_categories=”6″ show_more=”on” show_author=”off” show_date=”off” show_categories=”off” _builder_version=”3.18.2″ \/][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gdzie i kiedy pojawi\u0142y si\u0119 skrzypce, pozostaje do dzi\u015b niewyja\u015bnion\u0105 zagadk\u0105. Najcz\u0119\u015bciej za ich ojczyzn\u0119 uwa\u017ca si\u0119 W\u0142ochy, ale istnieje te\u017c teoria o polskim rodowodzie skrzypiec. Nie rozstrzygaj\u0105c, sk\u0105d pochodz\u0105, mo\u017cemy z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 powiedzie\u0107, \u017ce nie powsta\u0142y od razu. Ich powstanie by\u0142o wynikiem d\u0142ugo trwaj\u0105cej ewolucji, a dzi\u015b odnajdujemy jedynie niekt\u00f3re ogniwa tego procesu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"
Tadeusz Jeziorowski - cz\u0142onek Komisji Heraldycznej<\/p>
W symbolice mi\u0119dzynarodowej najwa\u017cniejszym znakiem identyfikuj\u0105cym pa\u0144stwo w gronie innych jest\u00a0herb\u00a0pa\u0144stwowy. Herb to znak utworzony z god\u0142a umieszczonego w polu tarczy herbowej.
Herbem Rzeczypospolitej Polskiej, maj\u0105cym nazw\u0119 w\u0142asn\u0105 \u2013\u00a0Orze\u0142 Bia\u0142y, jest od przesz\u0142o 700 lat widniej\u0105cy w polu czerwonym wizerunek ukoronowanego bia\u0142ego Or\u0142a ze z\u0142otym dziobem i szponami. Tak\u0105 sam\u0105 rol\u0119 jak herb, pe\u0142ni u nas god\u0142o, czyli Orze\u0142 z herbu Rzeczypospolitej, przedstawiony sam, bez tarczy. Znakiem r\u00f3wnorz\u0119dnym, a dzi\u015b w symbolice mi\u0119dzynarodowej nawet dominuj\u0105cym, jest\u00a0flaga pa\u0144stwowa\u00a0\u2013 okre\u015blony zestaw barw wywiedzionych zwykle z herbu pa\u0144stwowego.<\/p>Barwami naszego pa\u0144stwa s\u0105\u00a0biel i czerwie\u0144. Ta ostatnia winna odpowiada\u0107 barwie cynobru, co sprecyzowano dopiero w 1927 r. Jako barwa narodowa dawniej cz\u0119sto wyst\u0119powa\u0142a czerwie\u0144 ciemniejsza \u2013 p\u0105s, karmazyn i zbli\u017cony do tego koloru amarant, co jeszcze dzi\u015b jest b\u0142\u0119dnie uwa\u017cane za w\u0142a\u015bciwy odcie\u0144 polskiej czerwieni. W poziomym uk\u0142adzie, w jakim nasze barwy wyst\u0119puj\u0105 przede wszystkim na fladze pa\u0144stwowej, biel u g\u00f3ry odpowiada bieli Or\u0142a, a czerwie\u0144 u do\u0142u \u2013 czerwieni pola herbowego (tarczy). Ustanowion\u0105 w 1919 r. polsk\u0105 flag\u0119 pa\u0144stwow\u0105 wykonuje si\u0119 zawsze z dw\u00f3ch r\u00f3wnych pas\u00f3w.
Barwy mog\u0105 by\u0107 prezentowane tak\u017ce na innych znakach narodowych, np. na\u00a0chor\u0105giewkach. W\u00f3wczas, w cz\u0119\u015bci swobodnej (po przeciwnej od drzewca), mo\u017ce by\u0107 tr\u00f3jk\u0105tne wci\u0119cie na wz\u00f3r dawnych\u00a0proporczyk\u00f3w\u00a0z lanc u\u0142a\u0144skich spopularyzowanych sukcesami jazdy polskiej w dobie wojen napoleo\u0144skich. Z kolei naramienne\u00a0opaski Armii Krajowej\u00a0czy cz\u0142onk\u00f3w\u00a0\u201eSolidarno\u015bci\u201dz 1980 r. by\u0142y tylko zestawem barw jak na fladze. O wiele starszym uk\u0142adem polskiej bieli i czerwieni jest upinana z nich w ko\u0142o\u00a0kokarda.<\/p>Kokarda, kt\u00f3rej nazwa wywodzi si\u0119 z j\u0119zyka francuskiego, pierwotnie by\u0142a noszon\u0105 na nakryciu g\u0142owy ozdob\u0105 z p\u0119ku wst\u0105\u017cek, co Francuzi nazwali\u00a0cocarde. W XVIII w. u\u0142o\u017cona z bia\u0142ych wst\u0105\u017cek ju\u017c w ko\u0142o, sta\u0142a si\u0119 na kapeluszach mundurowych znakiem przynale\u017cno\u015bci pa\u0144stwowej. Przyj\u0119\u0142a si\u0119 w innych pa\u0144stwach i st\u0105d w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach jej nazwa brzmi podobnie: w j\u0119zyku w\u0142oskim\u00a0coccarda, niemieckim\u00a0Kokarde, angielskim\u00a0cockade. Tak, jak u nas, tak\u017ce u W\u0119gr\u00f3w jest to\u00a0kok\u00e1rda,\u00a0tylko Szwedzi pisz\u0105\u00a0kokard.<\/p>
W Rzeczypospolitej kokarda pierwotnie te\u017c by\u0142a bia\u0142a, symbolizuj\u0105c kr\u00f3lewsk\u0105 zwierzchno\u015b\u0107 w\u0142adzy nad wojskiem. Pod koniec XVIII w. i w latach Ksi\u0119stwa Warszawskiego noszona na czapkach bywa\u0142a ju\u017c bia\u0142o-czerwona, ale w Kr\u00f3lestwie Polskim sta\u0142a si\u0119 ponownie bia\u0142\u0105. Bia\u0142o-czerwona\u00a0kokarda narodowa\u00a0sankcj\u0119 ustawow\u0105 otrzyma\u0142a dopiero w Powstaniu Listopadowym. Sejm 7 lutego 1831 r. wprowadzi\u0142 kokard\u0119 dwubarwn\u0105, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do przyj\u0119tego powsta\u0144czego herbu Kr\u00f3lestwa Polskiego, przedstawiaj\u0105cego w ukoronowanej tarczy dwudzielnej w s\u0142up, tj. podzielonej pionowo, w czerwonych polach bia\u0142ego Or\u0142a i bia\u0142\u0105 Pogo\u0144 Litewsk\u0105. Herb ten odzwierciedla\u0142 dwoma god\u0142ami obie cz\u0119\u015bci dawnej Rzeczypospolitej. By\u0142 to pierwszy przepis ustalaj\u0105cy nasze bia\u0142o-czerwone barwy narodowe, towarzysz\u0105ce nam nieodmiennie do dzi\u015b.
Bia\u0142o-czerwone kokardy noszono w kolejnych powstaniach narodowych. W 1919 r. sta\u0142y si\u0119 na kr\u00f3tko oficjalnym znakiem powsta\u0144czego wojska w Wielkopolsce, a w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r. znaczy\u0142y \u017co\u0142nierzy-ochotnik\u00f3w oraz wspomagaj\u0105cych wojsko duszpasterzy, tzw. kapelan\u00f3w lotnych.<\/p>W 2008 r. przywr\u00f3cenia kokardy narodowej (kt\u00f3re zosta\u0142o zainicjowane ju\u017c w 2006 r. w Poznaniu), podj\u0105\u0142 si\u0119 \u015bp. Lech Kaczy\u0144ski Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Od tej pory bia\u0142o-czerwone kokardy zdobi\u0105 uczestnik\u00f3w \u015bwi\u0105t narodowych \u2013 11 Listopada i 3 Maja.<\/p>
Zgodnie z zasadami podkre\u015blaj\u0105cymi nadrz\u0119dno\u015b\u0107 god\u0142a herbowego, a nie pola tarczy, na kt\u00f3rym god\u0142o wyst\u0119puje,\u00a0kokard\u0119 polsk\u0105\u00a0upina si\u0119 biel\u0105 w \u015brodku. Tylko je\u017celi kokarda ma by\u0107 t\u0142em dla przypinanego na ni\u0105 dodatkowo Or\u0142a, biel jest na zewn\u0105trz, a czerwie\u0144 wype\u0142nia \u015brodek.<\/p>
Bia\u0142o-czerwone kokardy to znak narodowej to\u017csamo\u015bci, st\u0105d zawsze nosimy je na sercu.
Kokarda narodowa\u00a0to nie kotylion!<\/p>ZARZ\u0104DZENIE Nr 5\/MON
MINISTRA OBRONY NARODOWEJ
z dnia 9 kwietnia 2014 r.
w sprawie sposobu i okoliczno\u015bci stosowania symboli Rzeczypospolitej Polskiej w jednostkach Si\u0142 Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej
ROZDZIA\u0141 IV
Barwy Rzeczypospolitej Polskiej
\u00a7 22.
1. Barw bia\u0142o-czerwonych mo\u017cna u\u017cywa\u0107 w jednostkach:
1)\u00a0namalowanych na sprz\u0119cie wojskowym;
2)\u00a0w formie wst\u0119gi podczas uroczysto\u015bci z okazji ods\u0142oni\u0119cia w szczeg\u00f3lno\u015bci tablicy pami\u0105tkowej, pomnika, obelisku oraz otwarcia obiektu lub przekazania sprz\u0119tu;
3)\u00a0w formie szarfy do dekoracji urny z prochami podczas pogrzeb\u00f3w;
4)\u00a0w formie kokard narodowych u\u017cywanych podczas uroczysto\u015bci;
5)\u00a0jako element dekoracji podczas uroczysto\u015bci oraz w salach tradycji;
6)\u00a0na drukach i wydawnictwach wojskowych.
2. Udrapowane tkaniny w barwach bia\u0142o-czerwonych musz\u0105 mie\u0107 bia\u0142y pas u g\u00f3ry, a zawieszone pionowo bia\u0142y pas z lewej strony, patrz\u0105c z przodu.
3. Kokardy narodowe w barwach bia\u0142o-czerwonych:
1)\u00a0mog\u0105 by\u0107 u\u017cywane w szczeg\u00f3lno\u015bci z okazji: Dnia Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, \u015awi\u0119ta Narodowego Trzeciego Maja, \u015awi\u0119ta Wojska Polskiego i Narodowego \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci;
2)\u00a0wpinane s\u0105 z lewej strony w klap\u0119 munduru lub ubioru cywilnego;
3)\u00a0sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z dw\u00f3ch okr\u0119g\u00f3w: bia\u0142ego centralnego oraz okalaj\u0105cego go czerwonego, o \u015brednicy 40 do 60 mm, przy czym promie\u0144 okr\u0119gu bia\u0142ego powinien stanowi\u0107 \u00bd promienia kokardy.<\/p><\/blockquote>","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[22,7,6],"tags":[],"class_list":["post-2023","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-czytelnia","category-galerie","category-kultura"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2023","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2023"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2023\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3174,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2023\/revisions\/3174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2023"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2023"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2023"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}