[et_pb_section bb_built=”1″ _builder_version=”3.18.2″ background_color=”#efefef” background_image=”https:\/\/www.o-nauce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/zn-Postancy-slascy-I.jpg” top_divider_style=”slant2″ top_divider_height=”57px” top_divider_flip=”horizontal” next_background_color=”#ffffff” background_position=”top_right”][et_pb_row _builder_version=”3.0.48″ background_size=”initial” background_position=”top_left” background_repeat=”repeat”][et_pb_column type=”4_4″][et_pb_post_title author=”off” comments=”off” featured_image=”off” text_color=”light” _builder_version=”3.18.2″ title_font=”|||on|||||” title_font_size=”32px” title_font_size_tablet=”26px” title_font_size_last_edited=”on|desktop” text_orientation=”center” animation_style=”zoom” text_shadow_style=”preset3″ text_shadow_horizontal_length=”0.08em” text_shadow_vertical_length=”0.08em” date=”off”]<\/p>\n
[\/et_pb_post_title][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section bb_built=”1″ _builder_version=”3.17.6″ prev_background_color=”#efefef” next_background_color=”#2a5a53″][et_pb_row gutter_width=”2″ _builder_version=”3.18.2″ background_size=”initial” background_position=”top_left” background_repeat=”repeat” animation_style=”fade” use_custom_gutter=”on”][et_pb_column type=”4_4″][et_pb_text _builder_version=”3.21″]<\/p>\n
\n„Umar\u0142ych<\/em><\/strong>
wieczno\u015b\u0107<\/em><\/strong>
dot\u0105d trwa,<\/em><\/strong>
dok\u0105d pami\u0119ci\u0105<\/em><\/strong>
si\u0119 im p\u0142aci”
<\/em><\/strong>Wis\u0142awa Szymborska<\/h6>\n<\/blockquote>\nStrony rodzinne Zgrzebniok\u00f3w<\/h4>\n
plansza 1<\/pre>\n16 sierpnia 1891 r. we wsi Dziergowice (Dziergowitz) w \u00f3wczesnym powiecie kozielskim\u00a0(Landkreis Cosel) urodzi\u0142 si\u0119 Alfons Zgrzebniok, p\u00f3\u017aniejszy dow\u00f3dca I i II\u00a0powstania \u015bl\u0105skiego.\u00a0
Po napa\u015bci wojsk pruskich Fryderyka II Hohenzollerna w 1740 r. G\u00f3rny \u015al\u0105sk\u00a0od 1742 r. pozostawa\u0142 w granicach pa\u0144stwa pruskiego, a od 1871 r. \u2013 wraz z Prusami\u00a0\u2013 znalaz\u0142 si\u0119 w administracji zjednoczonego pa\u0144stwa niemieckiego.\u00a0
Kiedy Alfons Zgrzebniok przyszed\u0142 na \u015bwiat, na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku od\u017cywa\u0142 w\u0142a\u015bnie\u00a0polski ruch narodowy, t\u0142umiony przez poprzednie dwa dziesi\u0119ciolecia w okresie Kulturkampfu.\u00a0Dymisja \u201e\u017celaznego kanclerza\u201d Ottona von Bismarcka w 1890 r. spowodowa\u0142a,\u00a0\u017ce opr\u00f3cz redagowanego jeszcze od czas\u00f3w Wiosny Lud\u00f3w (1848) przez\u00a0J\u00f3zefa Lomp\u0119 \u201eDziennika G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego\u201d i \u201eKatolika\u201d redagowanego od 1868 r.\u00a0przez Karola Miark\u0119 pojawi\u0142y si\u0119 nowe wydawnictwa: \u201eNowiny Raciborskie” (1889)\u00a0i \u201eGazeta Opolska” (1890); powstawa\u0142y na \u015al\u0105sku liczne polskie towarzystwa kulturalno-o\u015bwiatowe: Towarzystwo Czytelni Ludowych, Towarzystwo Gimnastyczne\u00a0\u201eSok\u00f3\u0142\u201d (pierwsze gniazdo na \u015al\u0105sku \u2013 1895), pierwsze Banki Ludowe (1895), liczne\u00a0ch\u00f3ry i zespo\u0142y amatorskie. W Ko\u017alu Towarzystwo Gimnastyczne \u201eSok\u00f3\u0142\u201d za\u0142o\u017cono\u00a0w 1904 r., natomiast Bank Ludowy za\u0142o\u017cono w 1903 r.
Wie\u015b Dziergowice w 1900 r. liczy\u0142a 1740 katolik\u00f3w, 18 protestant\u00f3w i 3 \u017cyd\u00f3w.\u00a0We wsi istnia\u0142a 6-klasowa szko\u0142a elementarna, do kt\u00f3rej ucz\u0119szcza\u0142o 362 uczni\u00f3w.\u00a0W 1910 r. \u017cy\u0142o we wsi 1788 mieszka\u0144c\u00f3w \u2013 1585 m\u00f3wi\u0105cych po polsku, 107 m\u00f3wi\u0105cych\u00a0po niemiecku i 76 pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119 oboma j\u0119zykami.\u00a0
Landkreis Cosel wed\u0142ug ostatniego spisu powszechnego przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105\u00a0przeprowadzonego przez w\u0142adze niemieckie w 1910 r. zamieszkiwa\u0142o 78% mieszka\u0144c\u00f3w\u00a0podaj\u0105cych j\u0119zyk polski jako mow\u0119 ojczyst\u0105. Spo\u015br\u00f3d wsi powiatu kozielskiego\u00a0le\u017c\u0105cych na wschodnim brzegu Odry Dziergowice mia\u0142y w\u015br\u00f3d Niemc\u00f3w, za spraw\u0105\u00a0dzia\u0142aj\u0105cych tu ksi\u0119\u017cy Paw\u0142a i Jana Brandys\u00f3w, opini\u0119 \u201epolskiej twierdzy\u201d. Z tej miejscowo\u015bci\u00a0i z jej najbli\u017cszych okolic wywodzi\u0142o si\u0119 wielu dzia\u0142aczy zaanga\u017cowanych\u00a0w walk\u0119 o polsko\u015b\u0107 \u015al\u0105ska, jak ks. J\u00f3zef Szafranek czy Juliusz Jacek.<\/p>\nOni wskazali mu drog\u0119<\/h4>\n
plansza 2<\/pre>\nKS. J\u00d3ZEF SZAFRANEK
(ur. 18 lutego 1807 r. w Go\u015bci\u0119cinie ko\u0142o\u00a0Ko\u017ala, zm. 7 maja 1874 r. w Bytomiu). \u015awi\u0119cenia\u00a0kap\u0142a\u0144skie przyj\u0105\u0142 9 marca 1831 r. we\u00a0Wroc\u0142awiu. W latach 1831\u20131832 by\u0142 wikarym\u00a0w Prz\u0119dzinie, 1832\u20131839 w Raciborzu,\u00a0a od 1840 r. a\u017c do \u015bmierci proboszczem\u00a0bytomskiej parafii pw. Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej\u00a0Marii Panny. Od 1844 r. wydawa\u0142\u00a0w j\u0119zyku polskim kalendarze. Anga\u017cowa\u0142 si\u0119\u00a0politycznie: w latach 1848\u20131849 by\u0142 pos\u0142em\u00a0do Pruskiego Zgromadzenia Narodowego. Za\u0142o\u017cy\u0142 pierwsz\u0105 \u017ce\u0144sk\u0105 szko\u0142\u0119 zawodow\u0105\u00a0w 1853 r. oraz przyczyni\u0142 si\u0119 do za\u0142o\u017cenia
w 1867 r. polskiego katolickiego gimnazjum\u00a0w Bytomiu oraz szko\u0142y \u015bredniej dla\u00a0dziewcz\u0105t i ochronki. Zak\u0142ada\u0142 \u201eszko\u0142y niedzielne\u201d,\u00a0wprowadzi\u0142 msze \u015bw. szkolne, nabo\u017ce\u0144stwa\u00a0i kazania dla dzieci, organizowa\u0142\u00a0pielgrzymki do Piekar i na G\u00f3r\u0119 \u015bw. Anny.
W czasach Kulturkampfu, w 1873 r. zosta\u0142\u00a0przez w\u0142adze pruskie odsuni\u0119ty od nadzoru\u00a0nad szko\u0142ami (w 1872 r. zakazano nauczania\u00a0w szko\u0142ach elementarnych j\u0119zyka polskiego\u00a0na obszarze rejencji opolskiej).\u00a0\n\t\t\t\t\tCzytaj dalej<\/span><\/span><\/h3>\n\t\t\t\t\t
KS. PAWE\u0141 BRANDYS(ur. 4 grudnia 1869 r. w Paw\u0142owicach, pow.\u00a0pszczy\u0144ski, zm. 24 czerwca 1950 r. w Micha\u0142kowicach).\u00a0Pochodzi\u0142 z ch\u0142opskiej rodziny, w kt\u00f3rejpiel\u0119gnowano polskie tradycje niepodleg\u0142o\u015bciowe\u00a0\u2013 wed\u0142ug przekaz\u00f3w rodzinnych jeden z przodk\u00f3w\u00a0\u2013 Brandys \u2013 mia\u0142 w 1794 r. na Rynku w Krakowie\u00a0wr\u0119czy\u0107 Ko\u015bciuszce pieni\u0105dze zebrane w\u015br\u00f3d \u015al\u0105zak\u00f3w\u00a0na cele narodowe. Po uko\u0144czeniu gimnazjum\u00a0w Pszczynie rozpocz\u0105\u0142 studia teologiczne na\u00a0uniwersytecie we Wroc\u0142awiu (1892\u201396), w trakcie\u00a0kt\u00f3rych by\u0142 czo\u0142owym dzia\u0142aczem Towarzystwa\u00a0Akademik\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105zak\u00f3w. Od 1900 r.\u00a0proboszcz w Dziergowicach. W latach 1907\u201318\u00a0przez dwie kadencje pose\u0142 do Reichstagu z pow.\u00a0opolskiego. Od 1919 r. by\u0142 organizatorem wiec\u00f3w\u00a0w agituj\u0105cych za po\u0142\u0105czeniem G\u00f3rnego \u015al\u0105ska\u00a0z Polsk\u0105. Aktywnie dzia\u0142a\u0142 w okresie plebiscytu. Na probostwie w Dziergowicach odbywa\u0142y si\u0119\u00a0poufne narady z przedstawicielami czo\u0142owych polskich\u00a0stronnictw politycznych. Po podziale G\u00f3rnego\u00a0\u015al\u0105ska w 1922 r. musia\u0142 opu\u015bci\u0107 Dziergowice. Zosta\u0142 proboszczem w Micha\u0142kowicach ko\u0142o Siemianowic\u00a0\u015al\u0105skich. Senator RP. W czasie okupacji\u00a0dwukrotnie wysiedlany pozostawa\u0142 pod \u015bcis\u0142ym\u00a0nadzorem gestapo \u2013 z\u0142y stan zdrowia uchroni\u0142 go\u00a0przed zsy\u0142k\u0105 do obozu koncentracyjnego. Po wojnie\u00a0wr\u00f3ci\u0142 do Micha\u0142kowic. Odznaczony Krzy\u017cem\u00a0Komandorskim Orderu Polonia Restituta.\u00a0<\/p>\n
KS. JAN BRANDYS(ur. 13 listopada 1886 r. w Paw\u0142owicach, zm.\u00a027 lutego 1970 r. w Londynie). Po uko\u0144czeniu\u00a0gimnazjum w Pszczynie, podobnie jak jego starszy\u00a0brat Pawe\u0142, rozpocz\u0105\u0142 studia teologiczne na\u00a0uniwersytecie we Wroc\u0142awiu, w trakcie kt\u00f3rych\u00a0przysta\u0142 do tajnej Grupy Narodowej, rozpoczynaj\u0105c\u00a0dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105 i niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105. W 1912 r. otrzyma\u0142 \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie\u00a0i rozpocz\u0105\u0142 pos\u0142ug\u0119 w g\u00f3rno\u015bl\u0105skich parafiach.\u00a0W 1919 r. sta\u0142 si\u0119 jednym z pierwszych cz\u0142onk\u00f3w\u00a0Polskiej Organizacji Wojskowej G\u00f3rnego\u00a0\u015al\u0105ska. Z ramienia Naczelnej Rady Ludowej\u00a0zosta\u0142 mianowany naczelnym kapelanem\u00a0wojsk powsta\u0144czych. Zagro\u017cony aresztowaniem\u00a0wyjecha\u0142 do Ostrowa Wielkopolskiego,gdzie zosta\u0142 kapelanem 1 Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w\u00a0Bytomskich. Razem z pu\u0142kiem wzi\u0105\u0142 udzia\u0142\u00a0w wojnie polsko-bolszewickiej i zosta\u0142 rannypodczas walk na Wile\u0144szczy\u017anie. Po rekonwalescencji\u00a0powr\u00f3ci\u0142 na G\u00f3rny \u015al\u0105sk i zamieszka\u0142\u00a0u brata, kt\u00f3ry by\u0142 proboszczem w Dziergowicach,\u00a0organizuj\u0105c wiece plebiscytowe i przemawiaj\u0105c\u00a0na nich. Przed III powstaniem stworzy\u0142\u00a0du\u017cy oddzia\u0142 ochotnik\u00f3w zza Odry, tzw.\u00a0\u201egrup\u0119 dziergowick\u0105\u201d, na czele kt\u00f3rej walczy\u0142\u00a0na odcinku Racib\u00f3rz\u2013K\u0119dzierzyn. Po zako\u0144czeniu\u00a0powstania zosta\u0142 komisarzem likwidacyjnym\u00a0na 5 powiat\u00f3w z siedzib\u0105 w Rybniku. W okresie mi\u0119dzywojennym by\u0142 proboszczem\u00a0w Brzezinach \u015al\u0105skich i w parafii \u015bw. Barbary\u00a0w Chorzowie oraz aktywnym dzia\u0142aczem\u00a0Zwi\u0105zku Powsta\u0144c\u00f3w \u015al\u0105skich. Po wybuchu\u00a0II wojny \u015bwiatowej wyemigrowa\u0142 do Francji,gdzie by\u0142 urz\u0119dnikiem polskiej kurii polowej\u00a0i kapelanem w obozie polskim w Co\u00ebtquidan.\u00a0Po kapitulacji Francji zosta\u0142 kapelanem samodzielnej\u00a0Brygady Strzelc\u00f3w Karpackich, a od\u00a01942 r. w randze pu\u0142kownika szefem duszpasterstwa\u00a0Polskich Si\u0142 Zbrojnych na \u015arodkowym\u00a0Wschodzie z siedzib\u0105 w Kairze. Po zako\u0144czeniu\u00a0wojny zosta\u0142 dziekanem emigracyjnego dekanatu\u00a0\u201eLondyn\u201d, awansuj\u0105c pod koniec \u017cycia na\u00a0genera\u0142a brygady. Odznaczony by\u0142 trzykrotnie\u00a0Krzy\u017cem Walecznych, Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci,\u00a0Krzy\u017cem na \u015al\u0105skiej Wst\u0119dze Waleczno\u015bci\u00a0i Zas\u0142ugi oraz Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi, a na\u00a0emigracji Krzy\u017cem Komandorskim oraz Wielk\u0105\u00a0Wst\u0119g\u0105 Orderu Polonia Restituta.<\/p>\n
Dzieci\u0144stwo<\/h4>\n
plansza 3<\/pre>\nWa\u017cnym czynnikiem kszta\u0142tuj\u0105cym \u015bwiatopogl\u0105d oraz \u015bwiadomo\u015b\u0107 przynale\u017cno\u015bci\u00a0narodowej m\u0142odego Alfonsa Zgrzebnioka by\u0142a jego najbli\u017csza rodzina: ojciec Juliusz\u00a0i matka Eleonora z domu Rakoczy. Rodzice prowadzili gospodarstwo rolne, ojciec\u00a0dodatkowo zak\u0142ad szewski, a matka \u2013 niedu\u017cy sklep spo\u017cywczy. Eleonora by\u0142a kobiet\u0105\u00a0\u015bwiat\u0142\u0105, uczy\u0142a swoje dzieci pisa\u0107 i czyta\u0107 po polsku, zanim posz\u0142y do niemieckiej\u00a0szko\u0142y. W domu Zgrzebniok\u00f3w prenumerowano polskie czasopisma m.in.: \u201eKatolika\u201d,\u00a0\u201eNowiny Raciborskie\u201d, \u201eGazet\u0119 Opolsk\u0105\u201d. Ojciec, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Towarzystwa\u00a0Rolnik\u00f3w i Robotnik\u00f3w, wychowywa\u0142 swoje dzieci na patriot\u00f3w, posiada\u0142 w\u0142asn\u0105,\u00a0cho\u0107 skromn\u0105, bibliotek\u0119 polskoj\u0119zycznych wydawnictw, z kt\u00f3rej pr\u00f3cz cz\u0142onk\u00f3w rodziny\u00a0mogli korzysta\u0107 r\u00f3wnie\u017c mieszka\u0144cy Dziergowic.Alfons urodzi\u0142 si\u0119 jako pierworodny. Mia\u0142 trzech braci: Antoniego, Franciszka i Jana,\u00a0oraz pi\u0119\u0107 si\u00f3str: Mari\u0119, Ludwin\u0119, Regin\u0119, Agnieszk\u0119 i Eufrozyn\u0119 (jej syn Gerard Kusz\u00a0wybra\u0142 stan duchowny). Wp\u0142yw na jego wychowanie mia\u0142 te\u017c proboszcz ks. Pawe\u0142\u00a0Brandys, to on w du\u017cym stopniu kszta\u0142towa\u0142 umys\u0142y dziergowickich dzieci.<\/p>\n
M\u0142odo\u015b\u0107<\/h4>\n
plansza 4<\/pre>\nUko\u0144czenie szko\u0142y podstawowej z obowi\u0105zkowym j\u0119zykiem\u00a0niemieckim nie by\u0142o wystarczaj\u0105ce do dalszej\u00a0nauki w gimnazjum, dlatego rodzice wys\u0142ali syna do\u00a0Wodzis\u0142awia na stancj\u0119 do niemieckiego nauczyciela.\u00a0Dopiero po roku rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w gimnazjum w Raciborzu(od razu w III klasie), gdzie w 1909 r. otrzyma\u0142\u00a0\u015bwiadectwo dojrza\u0142o\u015bci. W Raciborzu zetkn\u0105\u0142 si\u0119\u00a0z K\u00f3\u0142kiem Narodowym, kt\u00f3rego zosta\u0142 przewodnicz\u0105cym.W 1909 r. rozpocz\u0105\u0142 studia na Wydziale Teologii\u00a0Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego. Zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107\u00a0tajnego Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Polskiej \u201eZET\u201d.Wybuch I wojny \u015bwiatowej 28 lipca 1914 r. przerwa\u0142\u00a0studia Alfonsa Zgrzebnioka. W listopadzie 1914 r. zosta\u0142\u00a0powo\u0142any w szeregi niemieckiego wojska i skierowany\u00a0na front. Bardzo szybko zorientowano si\u0119, \u017ce\u00a0posiada wybitne zdolno\u015bci przyw\u00f3dcze. Awansowanyna podporucznika w 1917 r. by\u0142 jednym z nielicznych\u00a0oficer\u00f3w \u2013 Polak\u00f3w z G\u00f3rnego \u015al\u0105ska w wojsku niemieckim.\u00a0Przerzucany z frontu na front by\u0142 trzykrotnie\u00a0ranny. Ostatnia rana wymaga\u0142a leczenia szpitalnego \u2013\u00a0Zgrzebniok zosta\u0142 skierowany do szpitala w Lipsku,\u00a0gdzie przebywa\u0142 do ko\u0144ca wojny. Do Dziergowic wr\u00f3ci\u0142\u00a0w grudniu 1918 r., tu\u017c przed \u015bwi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia.<\/p>\n
Polska Organizacja Wojskowa G\u00f3rnego \u015al\u0105ska<\/h4>\n
plansza 5<\/pre>\nKoniec I wojny sprawi\u0142, \u017ce polityczna mapa Europy uleg\u0142a du\u017cej zmianie. Wiele pa\u0144stw\u00a0odzyska\u0142o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, w tym Polska. Jednak granice nie zosta\u0142y od razu jednoznacznie\u00a0ustalone. Granica zachodnia by\u0142a przedmiotem sporu mi\u0119dzy Niemcami i Polsk\u0105.\u00a0Wielu mieszka\u0144c\u00f3w G\u00f3rnego \u015al\u0105ska zaanga\u017cowa\u0142o si\u0119 w ten sp\u00f3r, przyjmuj\u0105c polskie\u00a0argumenty. Do takich os\u00f3b nale\u017ca\u0142 Alfons Zgrzebniok. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu sp\u0119dza\u0142 na plebanii\u00a0u ks. Brandysa oraz na spotkaniach z przedstawicielami ruchu niepodleg\u0142o\u015bciowego.\u00a0Na pocz\u0105tku 1919 r. powsta\u0142a Polska Organizacja Wojskowa G\u00f3rnego \u015al\u0105ska,\u00a0w kt\u00f3rej Zgrzebniok znalaz\u0142 swoje miejsce. Jednym z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w POW G\u015al. by\u0142o\u00a0zaopatrzenie cz\u0142onk\u00f3w organizacji w bro\u0144. Ju\u017c w lutym 1919 r. na jednym z zebra\u0144\u00a0powierzono Zgrzebniokowi komendantur\u0119 POW powiatu kozielskiego, a w nied\u0142ugim\u00a0czasie kierowa\u0142 r\u00f3wnocze\u015bnie dwoma powiatami (kozielskim i raciborskim). Korzystaj\u0105c\u00a0z do\u015bwiadczenia i fachowej wiedzy wojskowej, jak\u0105 naby\u0142 podczas wojny (by\u0142\u00a0jednym z trzech oficer\u00f3w armii niemieckiej, kt\u00f3rzy znale\u017ali si\u0119 w\u015br\u00f3d komendant\u00f3w\u00a0powiatowych POW), u\u017cywaj\u0105c munduru oficera armii niemieckiej oraz fa\u0142szywych\u00a0rozkaz\u00f3w, parokrotnie wkracza\u0142 do koszar kozielskich, aby zdoby\u0107 bro\u0144 dla cz\u0142onk\u00f3w\u00a0swojej organizacji.<\/p>\n
Komendant Zgrzebniok<\/h4>\n
plansza 6<\/pre>\nPodczas jednej z takich akcji zosta\u0142 aresztowany. Przypadek sprawi\u0142, \u017ce spotka\u0142 w areszcie dawnego koleg\u0119 z wojska, dzi\u0119ki kt\u00f3remu uda\u0142o mu si\u0119 zbiec. Niemcy wszcz\u0119li poszukiwania, n\u0119kaj\u0105c rodzin\u0119. Zgrzebniok by\u0142 ju\u017c w obozie dla uchod\u017ac\u00f3w w Piotrowicach na \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim. Ciesz\u0105c si\u0119 w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy du\u017cym autorytetem, obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo obozu, uspokajaj\u0105c napi\u0119t\u0105 sytuacj\u0119 w\u015br\u00f3d przebywaj\u0105cych w nim os\u00f3b. Tam te\u017c zosta\u0142 wybrany na komendanta g\u0142\u00f3wnego POW G\u015al. Nie by\u0142 to wyb\u00f3r przypadkowy: jako jeden z nielicznych oficer\u00f3w \u015al\u0105zak\u00f3w dysponowa\u0142 wiedz\u0105 wojskow\u0105 i ogromnym zaufaniem w\u015br\u00f3d uchod\u017ac\u00f3w, a ponadto kandydatura ta satysfakcjonowa\u0142a w\u0142adze wojskowe zar\u00f3wno w Poznaniu jak i w Warszawie.<\/p>\n
I powstanie \u015bl\u0105skie<\/h4>\n
plansza 7<\/pre>\nParokrotnie odwo\u0142ywany rozkaz o rozpocz\u0119ciu I powstania wp\u0142ywa\u0142 bardzo \u017ale na nastroje oraz morale cz\u0142onk\u00f3w POW. W kilku przypadkach informacja o odwo\u0142aniu nie dotar\u0142a na czas do szykuj\u0105cych si\u0119 do walki, w tym do rodzinnej miejscowo\u015bci Zgrzebnioka \u2013 Dziergowic. 22 czerwca 1919 r. cz\u0142onkowie dziergowickiej grupy, w kt\u00f3rej sk\u0142ad wchodzili bracia Alfonsa \u2013 Jan i Franciszek, rozpocz\u0119li potyczk\u0119 z Niemcami. Ze wzgl\u0119du na brak wsparcia zmuszeni byli do ucieczki za granic\u0119. W wydarzeniach tych Franciszek zosta\u0142 ranny i na skutek odniesionych ran wkr\u00f3tce zmar\u0142. W nocy z 16 na 17 sierpnia 1919 r. grupa dzia\u0142aczy peowiackich w obozie w Pietrowicach podczas nieobecno\u015bci Alfonsa Zgrzebnioka rozpocz\u0119\u0142a I powstanie \u015bl\u0105skie. Bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 by\u0142a masakra robotnik\u00f3w w kopalni, w Mys\u0142owicach 15 sierpnia 1919 r. Walki obj\u0119\u0142y powiaty: rybnicki, pszczy\u0144ski, wodzis\u0142awski, katowicki, tarnog\u00f3rski i tyski. W drodze powrotnej z Warszawy Zgrzebniok dowiedzia\u0142 si\u0119 o zaistnia\u0142ej sytuacji oraz o dekonspiracji i aresztowaniu kierownictwa POW (J\u00f3zefa Grzegorzka, Franciszka Lazara, J\u00f3zefa Bu\u0142y i J\u00f3zefa Szafarczyka), a tak\u017ce o przechwyceniu przez Niemc\u00f3w bardzo wa\u017cnych dokument\u00f3w. Zgrzebniok wzi\u0105\u0142 na siebie ci\u0119\u017car odpowiedzialno\u015bci za losy I powstania \u015bl\u0105skiego. Dopiero trzy dni po wybuchu powstania dzia\u0142ania bojowe przyj\u0119\u0142y form\u0119 zorganizowanej walki. Zgrzebniok pr\u00f3bowa\u0142 nada\u0107 walce charakter poczyna\u0144 planowanych, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119, \u017ce przeciwnik jest trzykrotnie silniejszy (w sierpniu 1919 r. Niemcy dysponowali na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku prawie 80-tysieczn\u0105 regularn\u0105 armi\u0105). 24 sierpnia, wobec mia\u017cd\u017c\u0105cej przewagi Niemc\u00f3w i braku pomocy z Polski, wyda\u0142 rozkaz o zaprzestania walk, ko\u0144cz\u0105c tym samym I powstanie \u015bl\u0105skie. Zgrzebnioka nie mo\u017cna obci\u0105\u017ca\u0107 kl\u0119sk\u0105 militarn\u0105 I powstania \u015bl\u0105skiego. Uczyni\u0142 wszystko, by pokierowa\u0107 akcj\u0105 w taki spos\u00f3b, aby uchroni\u0107 oddzia\u0142y powsta\u0144cze przed krwaw\u0105 masakr\u0105.<\/p>\n
Bytom \u2013 Hotel Lomnitz<\/h4>\n
plansza 8<\/pre>\nNa pocz\u0105tku 1920 r. POW G\u015al. przyst\u0105pi\u0142a do reorganizacji i odbudowy swych szereg\u00f3w. Ogromne braki w uzbrojeniu i wyposa\u017ceniu cz\u0142onk\u00f3w organizacji by\u0142y wielkim problemem dow\u00f3dztwa. W po\u0142owie roku nast\u0105pi\u0142 znaczny wzrost liczby cz\u0142onk\u00f3w organizacji oraz poprawa nastroj\u00f3w. W \u017cycie wesz\u0142y postanowienia traktatu wersalskiego, w my\u015bl kt\u00f3rego na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku mia\u0142 zosta\u0107 przeprowadzony plebiscyt pod nadzorem Mi\u0119dzysojuszniczej Komisji Rz\u0105dz\u0105cej i Plebiscytowej, kt\u00f3ra wraz z wojskami alianckimi przyby\u0142a na G\u00f3rny \u015al\u0105sk do Opola \u2013 stolicy rejencji g\u00f3rno\u015bl\u0105skiej \u2013 11 lutego 1920 r. Obszar plebiscytu obejmowa\u0142 powiaty: g\u0142ubczycki, zabrski, katowicki, tarnog\u00f3rski, opolski, gliwicki, bytomski, kozielski, kluczborski, strzelecki, lubliniecki, rybnicki, oleski, pszczy\u0144ski, raciborski i cz\u0119\u015b\u0107 prudnickiego. Komisja rezydowa\u0142a w Opolu. Komisarzem Plebiscytowym Rz\u0105d Polski mianowa\u0142 Wojciecha Korfantego, kt\u00f3ry umie\u015bci\u0142 swoj\u0105 siedzib\u0119 w bytomskim hotelu Lomnitz. Wok\u00f3\u0142 komisariatu skupi\u0142o si\u0119 wiele polskich organizacji, w tym POW G\u015al., tworz\u0105c tam r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 kom\u00f3rk\u0119. Nowym, bardzo wa\u017cnym zadaniem POW G\u015al. sta\u0142a si\u0119 ochrona polskich biur i wiec\u00f3w plebiscytowych. Klasycznym tego przyk\u0142adem by\u0142a obrona hotelu Lomnitz w czasie napadu niemieckich boj\u00f3wek 27 maja 1920 r. Kluczow\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 Alfons Zgrzebniok, kieruj\u0105c obron\u0105 hotelu a\u017c do przybycia z odsiecz\u0105 oddzia\u0142\u00f3w francuskich. Poniewa\u017c antypolskie akcje boj\u00f3wek niemieckich nasila\u0142y si\u0119 coraz bardziej przy biernej postawie lub za przyzwoleniem niemieckiej policji bezpiecze\u0144stwa (Sicherheitspoizei, Sipo), Polski Komisariat Plebiscytowy organizowa\u0142 wiece, w trakcie kt\u00f3rych Polacy \u017c\u0105dali usuni\u0119cia niemieckiej policji z obszaru plebiscytowego, r\u00f3wnouprawnienia j\u0119zyka polskiego w urz\u0119dach i szko\u0142ach oraz przywr\u00f3cenia do pracy zwolnionych polskich robotnik\u00f3w.<\/p>\n
Narodziny \u201eRakoczego\u201d \u2013 II powstanie \u015bl\u0105skie<\/h4>\n
plansza 9<\/pre>\nBrak pe\u0142nej kontroli nad obszarem plebiscytowym przez wojska alianckie po zamieszkach spowodowanych fa\u0142szyw\u0105 informacj\u0105 o zdobyciu Warszawy przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 spowodowa\u0142 wybuch w nocy z 17 na 18 sierpnia 1920 r. II powstania \u015bl\u0105skiego. Mia\u0142a to by\u0107 zbrojna manifestacja si\u0142y \u017cywio\u0142u polskiego na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku podj\u0119ta pod has\u0142em samoobrony. Celem powstania mia\u0142o by\u0107 zlikwidowanie znienawidzonej Sipo i utworzenie w to miejsce policji parytetycznej, sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 w po\u0142owie z niemieckich i polskich funkcjonariuszy. Ponownie na czele powstania stan\u0105\u0142 jako komendant Alfons Zgrzebniok, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 pseudonim konspiracyjny \u201eRakoczy\u201d (od nazwiska panie\u0144skiego swojej matki). Zasi\u0119g i rozmach dzia\u0142a\u0144 w pierwszych dniach zaskoczy\u0142 zar\u00f3wno Niemc\u00f3w, jak i aliant\u00f3w. Walki mia\u0142y charakter zorganizowanego ruchu zbrojnego. Swoim zasi\u0119giem obejmowa\u0142y powiaty: wodzis\u0142awski, pszczy\u0144ski, mys\u0142owicki, katowicki, tarnog\u00f3rski. Ponadto odnotowano pojedyncze walki po lini\u0119 Opole\u2013Krasiej\u00f3w\u2013 Dobrodzie\u0144 na p\u00f3\u0142nocy. Widz\u0105c charakter wydarze\u0144, Mi\u0119dzysojusznicza Komisja Rz\u0105dz\u0105ca i Plebiscytowa 24 sierpnia rozwi\u0105za\u0142a Sipo i zgodnie z traktatem wersalskim utworzy\u0142a mieszan\u0105 Policj\u0119 G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, zwan\u0105 te\u017c Policj\u0105 Plebiscytow\u0105 (Abstimmungspolizei, Apo). Nast\u0119pnego dnia dow\u00f3dztwo POW G\u015al. og\u0142osi\u0142o zako\u0144czenie powstania. Strona niemiecka usi\u0142owa\u0142a udowodni\u0107, \u017ce zryw polski by\u0142 pr\u00f3b\u0105 obalenia traktatu wersalskiego. Niew\u0105tpliwie II powstanie by\u0142o spektakularnym sukcesem strony polskiej, w kt\u00f3rym osi\u0105gni\u0119to zamierzone cele. Komendant \u201eRakoczy\u201d jako g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cy wywi\u0105za\u0142 si\u0119 z powierzonych mu zada\u0144 znakomicie, by\u0142o to jednak ostatnie tak wysokie stanowisko piastowane przez niego w strukturach POW G\u015al. Coraz wi\u0119ksza r\u00f3\u017cnica pogl\u0105d\u00f3w i zda\u0144, jaka nast\u0119powa\u0142a pomi\u0119dzy nim a Wojciechem Korfantym, spowodowa\u0142a w p\u00f3\u017aniejszym okresie powierzanie \u201eRakoczemu\u201d ju\u017c mniej odpowiedzialnych stanowisk i zada\u0144. Z chwil\u0105 zako\u0144czenia II powstania \u015bl\u0105skiego oficjalnie rozwi\u0105zano POW G\u015al., powo\u0142uj\u0105c w jej miejsce now\u0105 organizacj\u0119 \u2013 Central\u0119 Wychowania Fizycznego maj\u0105c\u0105 niemal identyczne cele. W nowej organizacji Zgrzebniok pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 zast\u0119pcy szefa Centrali i zarazem zosta\u0142 szefem sztabu.<\/p>\n
III powstanie \u015bl\u0105skie<\/h4>\n
plansza 10<\/pre>\nWynik plebiscytu z 20 marca 1921 r., przy frekwencji 97,5%, daleki by\u0142 od oczekiwa\u0144. Za Polsk\u0105 g\u0142osowa\u0142o 40,3%, za Niemcami 59,4%, a 0,3% g\u0142os\u00f3w by\u0142o niewa\u017cnych. Niemcom bardzo pomog\u0142y w zwyci\u0119stwie g\u0142osy 180 tys. emigrant\u00f3w, kt\u00f3rzy na wniosek Polski mogli wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w g\u0142osowaniu. Tu\u017c przed samym plebiscytem rozwi\u0105zano CWF, ku ogromnemu niezadowoleniu jej dow\u00f3dc\u00f3w, zamieniaj\u0105c j\u0105 na podleg\u0142e bezpo\u015brednio Korfantemu Dow\u00f3dztwo Obrony Plebiscytu, w kt\u00f3rym Zgrzebniok pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 kierownika wydzia\u0142u. Niekorzystny wynik plebiscytu, a zw\u0142aszcza wysuni\u0119ta na jego podstawie krzywdz\u0105ca dla Polski angielsko-w\u0142oska propozycja podzia\u0142u obszaru plebiscytowego, sk\u0142oni\u0142y Korfantego do wyra\u017cenia zgody na wybuch III powstania \u015bl\u0105skiego w nocy z 2 na 3 maja 1921 r. Alfons Zgrzebniok, cz\u0142onek dotychczasowego sztabu DOP, z chwil\u0105 utworzenia Naczelnej Komendy Wojsk Powsta\u0144czych pe\u0142ni\u0142 w niej pocz\u0105tkowo funkcj\u0119 szefa wydzia\u0142u personalnego (od 2 do 5 maja), a nast\u0119pnie przeniesiony zosta\u0142 do wydzia\u0142u III operacyjnego jako oficer sztabowy. Z NKWP Zgrzebniok odszed\u0142 z pocz\u0105tkiem drugiej po\u0142owy maja. W powsta\u0142ej I Dywizji Powsta\u0144czej Jana Ludygi-Laskowskiego pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 oficera i doradcy wojskowego w sztabie dywizji w wydziale operacyjnym.<\/p>\n
Zwi\u0105zek Powsta\u0144c\u00f3w \u015al\u0105skich<\/h4>\n
plansza 11<\/pre>\nZako\u0144czenie dzia\u0142a\u0144 bojowych III powstania \u015bl\u0105skiego oraz zatwierdzony 12 pa\u017adziernika 1921 r. przez Konferencj\u0119 Ambasador\u00f3w ostateczny podzia\u0142 G\u00f3rnego \u015al\u0105ska definitywnie zamkn\u0119\u0142y drog\u0119 Zgrzebniokowi do Dziergowic. Musia\u0142 pozosta\u0107 w odrodzonej Rzeczypospolitej i tu rozpocz\u0105\u0142 swoj\u0105 karier\u0119, pe\u0142ni\u0105c r\u00f3\u017cne funkcje. Pod koniec 1921 r. zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Zwi\u0105zku By\u0142ych Powsta\u0144c\u00f3w \u015al\u0105skich, kt\u00f3ry w lutym 1923 r. przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w Zwi\u0105zek Powsta\u0144c\u00f3w \u015al\u0105skich. Celem zwi\u0105zku by\u0142o niesienie pomocy by\u0142ym \u017co\u0142nierzom i uchod\u017acom ze \u015al\u0105ska Opolskiego. Sam Zgrzebniok pr\u00f3bowa\u0142 wyegzekwowa\u0107 od w\u0142adz z\u0142o\u017cone jeszcze przed plebiscytem obietnice w zakresie zatrudnienia, pracy czy emerytur powsta\u0144c\u00f3w. Po obj\u0119ciu przyznanej cz\u0119\u015bci G\u00f3rnego \u015al\u0105ska przez Polsk\u0119 \u201eRakoczy\u201d wst\u0105pi\u0142 w stopniu kapitana w szeregi Wojska Polskiego. Znalaz\u0142 si\u0119 w sztabie gen. Stanis\u0142awa Szeptyckiego, gdzie pracowa\u0142 do ko\u0144ca 1922 r. We wrze\u015bniu 1922 zosta\u0142 odznaczony przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego Krzy\u017cem Virtuti Militari.<\/p>\n
W wolnej Polsce<\/h4>\n
plansza 12<\/pre>\nZ pocz\u0105tkiem nast\u0119pnego roku, tworz\u0105c organizacj\u0119 Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego, zdecydowa\u0142 si\u0119 podj\u0105\u0107 prac\u0119 jako nauczyciel wychowania fizycznego w chorzowskim gimnazjum. W pami\u0119ci uczni\u00f3w zapisa\u0142 si\u0119 jako dobry nauczyciel i wychowawca. W 1923 r. Zgrzebniok o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Helen\u0105 Wo\u017aniak, pochodz\u0105c\u0105 ze znanej \u015bl\u0105skiej rodziny o g\u0142\u0119bokich tradycjach patriotycznych. Helena w rodzinnej miejscowo\u015bci Rozdzie\u0144 (Szopienice) by\u0142a znana jako organizatorka Towarzystwa Polek i Towarzystwa \u015apiewu im. Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego. Bracia Heleny trwale wpisali si\u0119 w histori\u0119 III powstania \u015bl\u0105skiego: ks. Henryk Wo\u017aniak \u2013 kapelan pu\u0142ku Fojkisa, ks. Karol Wo\u017aniak \u2013 dow\u00f3dca batalionu szturmowego w pu\u0142ku Fojkisa, Fryderyk Wo\u017aniak ps. King \u2013 dow\u00f3dca batalionu powsta\u0144czego, i ks. Wilhelm Wo\u017aniak \u2013 jedna z czo\u0142owych postaci w\u015br\u00f3d przyw\u00f3dc\u00f3w politycznych na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. <\/p>\n
Gda\u0144sk i Toru\u0144<\/h4>\n
plansza 13<\/pre>\nW sierpniu 1927 r. Zgrzebniok zosta\u0142 powo\u0142any do pracy w Wydziale Wojskowym Komisariatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Wolnym Mie\u015bcie Gda\u0144sku. Urz\u0105d, zagwarantowany traktatem wersalskim, by\u0142 utworzony do wykonywania uprawnie\u0144 Polski w Wolnym Mie\u015bcie. Wydzia\u0142 wojskowy mia\u0142 tu do wype\u0142nienia swoje szczeg\u00f3lne zadania, czasem wysoce niebezpieczne. By\u0107 mo\u017ce dla Zgrzebnioka by\u0142a to kontynuacja pracy wywiadowczej, jak\u0105 pe\u0142ni\u0142 w III powstaniu \u015bl\u0105skim. Wykonania jednego z takich zada\u0144, na skutek niemieckiej zasadzki, omal nie przyp\u0142aci\u0142 \u017cyciem. Po tym incydencie \u201eRakoczy\u201d zosta\u0142 odwo\u0142any do Sztabu G\u0142\u00f3wnego w Warszawie, w kt\u00f3rym pe\u0142ni\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 do ko\u0144ca 1932 r. Z pocz\u0105tkiem 1933 r. Zgrzebniok zako\u0144czy\u0142 prac\u0119 w wojsku i przeszed\u0142 do rezerwy. Podj\u0105\u0142 prac\u0119 na stanowisku naczelnika Wydzia\u0142u Pracy i Opieki Spo\u0142ecznej w Urz\u0119dzie Wojew\u00f3dzkim w Toruniu. Po Gda\u0144sku przysz\u0142a kolej na Pomorze \u2013 teren, na kt\u00f3rym wyst\u0119powa\u0142y \u015bwietnie znane Zgrzebniokowi polsko-niemieckie problemy. Da\u0142 si\u0119 tam pozna\u0107 jako dobry administrator, opiekun i przyjaciel by\u0142ych powsta\u0144c\u00f3w z ziemi pomorskiej. Dowodem uznania by\u0142o ofiarowanie mu przez peowiak\u00f3w godno\u015bci prezesa zarz\u0105du wojew\u00f3dzkiego. Na tym stanowisku rozwin\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105, tworz\u0105c o\u015brodki pracy spo\u0142ecznej i kulturalno-o\u015bwiatowej. <\/p>\n
Bia\u0142ystok<\/h4>\n
plansza 14<\/pre>\nZ pocz\u0105tkiem 1934 r. Alfons Zgrzebniok otrzyma\u0142 nominacj\u0119 na stanowisko wicewojewody bia\u0142ostockiego. By\u0142a to, jak si\u0119 okaza\u0142o, ostatnia funkcja, jak\u0105 przysz\u0142o mu sprawowa\u0107. Pe\u0142ni\u0142 zarazem liczne funkcje w organizacjach spo\u0142ecznych, g\u0142\u00f3wnie o charakterze wojskowym. By\u0142 cz\u0142onkiem Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Zwi\u0105zku Peowiak\u00f3w i prezesem Zarz\u0105du Okr\u0119gowego tego\u017c Zwi\u0105zku w Bia\u0142ymstoku. Anga\u017cowa\u0142 si\u0119 te\u017c w dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ruchu Narodowego, w kt\u00f3rego sk\u0142ad wchodzi\u0142 dzia\u0142aj\u0105cy przy parafii \u015bw. Rocha Zwi\u0105zek Mieszka\u0144c\u00f3w Przedmie\u015b\u0107. W parafii organizowane by\u0142y akcje patriotyczne maj\u0105ce na celu ograniczenie wp\u0142yw\u00f3w lewicy w Bia\u0142ymstoku. W jednej z takich manifestacji, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 25 pa\u017adziernika 1936 r. wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 wicewojewoda bia\u0142ostocki Alfons Zgrzebniok. W 1936 r. stan zdrowia Zgrzebnioka bardzo si\u0119 pogorszy\u0142, m.in. z powodu odnowienia si\u0119 starych ran z czas\u00f3w wojny. W po\u0142owie stycznia 1937 r. dla poratowania zdrowia Zgrzebniokowie wyjechali do Marcinkowic pod Nowym S\u0105czem, gdzie wedle zalece\u0144 lekarskich Zgrzebniok mia\u0142 si\u0119 podda\u0107 kuracji. <\/p>\n
Ostatnia droga<\/h4>\n
plansza 15<\/pre>\nPo dw\u00f3ch tygodniach pobytu w sanatorium, nieoczekiwanie 31 stycznia 1937 r. Alfons Zgrzebniok zmar\u0142. Przyczyn\u0105 \u015bmierci by\u0142 nag\u0142y atak serca. Zgodnie z wol\u0105 zmar\u0142ego pochowano go w\u015br\u00f3d powsta\u0144c\u00f3w na cmentarzu w Rybniku. Wiele gazet wychodz\u0105cych w Polsce zamie\u015bci\u0142o stosowne nekrologi i wspomnienia, m.in.: \u201eNowy Dziennik\u201d, \u201eNowy Kurjer\u201d, \u201eGazeta Lwowska\u201d, \u201ePolska Zachodnia\u201d, \u201ePowstaniec\u201d, \u201eSztandar Polski\u201d. Pogrzeb \u201ekomendanta Rakoczego\u201d odby\u0142 si\u0119 5 lutego w Rybniku. W uroczysto\u015bci wzi\u0119li udzia\u0142: przedstawiciele Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych, Urz\u0119du Wojew\u00f3dztwa \u015al\u0105skiego i Bia\u0142ostockiego, a tak\u017ce najwierniejsi jego przyjaciele i koledzy. Msz\u0119 \u017ca\u0142obn\u0105 odprawi\u0142 przyjaciel z czas\u00f3w studenckich ks. biskup J\u00f3zef Gawlina, homili\u0119 wyg\u0142osi\u0142 ks. Seweryn J\u0119drysik, towarzysz broni zmar\u0142ego. Nad grobem s\u0142owo ko\u0144cowe wyg\u0142osi\u0142 wojewoda \u015bl\u0105ski Micha\u0142 Gra\u017cy\u0144ski. W ostatniej drodze towarzyszyli Zgrzebniokowi r\u00f3wnie\u017c jego najbli\u017csi: matka, \u017cona i brat Jan. W czasie II wojny \u017cona wraz z jego bratem Janem, w obawie przed Niemcami, zniszczyli archiwum Zgrzebnioka, w tym wi\u0119kszo\u015b\u0107 fotografii. Dzi\u015b, po latach, brakuje tych materia\u0142\u00f3w. Na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku jego imi\u0119 nosi par\u0119 ulic, osiedla i szko\u0142y. W rodzinnej wsi, Dziergowicach, imi\u0119 Alfonsa Zgrzebnioka nosi szko\u0142a podstawowa. Alfons Zgrzebniok posiada\u0142 jasno sprecyzowane idea\u0142y i pogl\u0105dy, d\u0105\u017cy\u0142 do osi\u0105gni\u0119cia obranego celu, kt\u00f3rym by\u0142o przywr\u00f3cenie G\u00f3rnego \u015al\u0105ska Polsce. Za \u017cycia cieszy\u0142 si\u0119 szacunkiem r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk. Warto, aby pami\u0119\u0107 o tym bohaterze trwa\u0142a w naszym regionie. <\/p>\n
\u00a0<\/div>\n\t\t\t\t<\/div><\/p>\n
<\/p>\n
[\/et_pb_text][et_pb_text admin_label=”Napis Galeria” _builder_version=”3.18.2″ text_font=”|||on|||||” text_font_size=”17px” custom_css_main_element=”border-bottom: 1px solid #2A5A53;”]<\/p>\n
Galeria<\/h1>\n
[\/et_pb_text][et_pb_gallery gallery_ids=”3125,3126,3127,3128,3129,3130,3131,3132,3133,3134,3135,3136,3137,3138,3139,3140″ posts_number=”20″ show_pagination=”off” zoom_icon_color=”#2a5a53″ hover_overlay_color=”rgba(255,255,255,0.9)” hover_icon=”%%51%%” _builder_version=”3.21″ saved_tabs=”all” orientation=”portrait”]<\/p>\n
[\/et_pb_gallery][et_pb_toggle admin_label=”Powi\u0105zane tre\u015bci – guzik” _builder_version=”3.21″ title=”Powi\u0105zane tre\u015bci:” open_toggle_text_color=”#2a5a53″ title_text_color=”#2a5a53″ body_text_color=”#2a5a53″ border_radii=”on|0px|0px|0px|0px” border_color_all=”#2a5a53″ background_color=”#ffffff” open=”on” border_width_top=”10″ icon_color=”#f0f2f3″ saved_tabs=”all”]<\/p>\n
\n
- \n
„Alfons Zgrzebniok \u2014 \u015amia\u0142ek z Dziergowic\u201d<\/a> \u2013 dow\u00f3dca Powsta\u0144 \u015al\u0105skich – reporta\u017c zrealizowany\u00a0z okazji og\u0142oszenia roku 2017 \u2014\u00a0Rokiem Alfonsa Zgrzebnioka ps. Rakoczy w Wojew\u00f3dztwie Opolskim<\/p>\n<\/li>\n
- Mieczys\u0142aw Paluch \u2014 Cz\u0142owiek, Powstaniec, Dow\u00f3dca \u2014 Powstanie Wielkopolskie, Powstania \u015al\u0105skie, Wyspa W\u0119\u017c\u00f3w – film dokumentalno – biograficzny<\/a><\/li>\n
- Zdobycie \u0141awicy – film dokumentalny<\/a><\/li>\n
- Przysi\u0119ga Armii Wielkopolskiej<\/a><\/li>\n<\/ul>\n
[\/et_pb_toggle][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section bb_built=”1″ _builder_version=”3.18.2″ background_color=”#2a5a53″ top_divider_style=”slant2″ top_divider_flip=”horizontal” prev_background_color=”#ffffff”][et_pb_row _builder_version=”3.0.48″ background_size=”initial” background_position=”top_left” background_repeat=”repeat”][et_pb_column type=”4_4″][et_pb_text admin_label=”Polecane artykuly” _builder_version=”3.18.2″ text_font=”|||on|||||” text_font_size=”17px” background_layout=”dark” custom_css_main_element=”border-bottom: 1px solid #2A5A53;” saved_tabs=”all”]<\/p>\n
Polecane artyku\u0142y<\/h1>\n
[\/et_pb_text][et_pb_blog admin_label=”Artyku\u0142y – Historia” fullwidth=”off” posts_number=”12″ include_categories=”3″ show_more=”on” show_author=”off” show_date=”off” show_categories=”off” _builder_version=”3.18.2″ \/][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ALFONS ZGRZEBNIOK (1891-1937) \u2013 pseudonim \u201eRakoczy\u201d, nauczyciel, dzia\u0142acz samorz\u0105dowy i polityczny, komendant powsta\u0144 \u015bl\u0105skich. Od znaczony m.in.: Orderem Virtuti Militari V kl., Krzy\u017cem na \u015al\u0105skiej Wst\u0119dze Waleczno\u015bci i Zas\u0142ugi, Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci z Mieczami, trzykrotnie Krzy\u017cem Walecznym i Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi. Sejmik Wojew\u00f3dztwa Opolskiego og\u0142osi\u0142 rok 2017 \u2013 Rokiem Alfonsa Zgrzebnioka, dow\u00f3dcy I i II Powstania \u015al\u0105skiego.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3376,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"
Tadeusz Jeziorowski - cz\u0142onek Komisji Heraldycznej<\/p>
W symbolice mi\u0119dzynarodowej najwa\u017cniejszym znakiem identyfikuj\u0105cym pa\u0144stwo w gronie innych jest\u00a0herb\u00a0pa\u0144stwowy. Herb to znak utworzony z god\u0142a umieszczonego w polu tarczy herbowej.
Herbem Rzeczypospolitej Polskiej, maj\u0105cym nazw\u0119 w\u0142asn\u0105 \u2013\u00a0Orze\u0142 Bia\u0142y, jest od przesz\u0142o 700 lat widniej\u0105cy w polu czerwonym wizerunek ukoronowanego bia\u0142ego Or\u0142a ze z\u0142otym dziobem i szponami. Tak\u0105 sam\u0105 rol\u0119 jak herb, pe\u0142ni u nas god\u0142o, czyli Orze\u0142 z herbu Rzeczypospolitej, przedstawiony sam, bez tarczy. Znakiem r\u00f3wnorz\u0119dnym, a dzi\u015b w symbolice mi\u0119dzynarodowej nawet dominuj\u0105cym, jest\u00a0flaga pa\u0144stwowa\u00a0\u2013 okre\u015blony zestaw barw wywiedzionych zwykle z herbu pa\u0144stwowego.<\/p>Barwami naszego pa\u0144stwa s\u0105\u00a0biel i czerwie\u0144. Ta ostatnia winna odpowiada\u0107 barwie cynobru, co sprecyzowano dopiero w 1927 r. Jako barwa narodowa dawniej cz\u0119sto wyst\u0119powa\u0142a czerwie\u0144 ciemniejsza \u2013 p\u0105s, karmazyn i zbli\u017cony do tego koloru amarant, co jeszcze dzi\u015b jest b\u0142\u0119dnie uwa\u017cane za w\u0142a\u015bciwy odcie\u0144 polskiej czerwieni. W poziomym uk\u0142adzie, w jakim nasze barwy wyst\u0119puj\u0105 przede wszystkim na fladze pa\u0144stwowej, biel u g\u00f3ry odpowiada bieli Or\u0142a, a czerwie\u0144 u do\u0142u \u2013 czerwieni pola herbowego (tarczy). Ustanowion\u0105 w 1919 r. polsk\u0105 flag\u0119 pa\u0144stwow\u0105 wykonuje si\u0119 zawsze z dw\u00f3ch r\u00f3wnych pas\u00f3w.
Barwy mog\u0105 by\u0107 prezentowane tak\u017ce na innych znakach narodowych, np. na\u00a0chor\u0105giewkach. W\u00f3wczas, w cz\u0119\u015bci swobodnej (po przeciwnej od drzewca), mo\u017ce by\u0107 tr\u00f3jk\u0105tne wci\u0119cie na wz\u00f3r dawnych\u00a0proporczyk\u00f3w\u00a0z lanc u\u0142a\u0144skich spopularyzowanych sukcesami jazdy polskiej w dobie wojen napoleo\u0144skich. Z kolei naramienne\u00a0opaski Armii Krajowej\u00a0czy cz\u0142onk\u00f3w\u00a0\u201eSolidarno\u015bci\u201dz 1980 r. by\u0142y tylko zestawem barw jak na fladze. O wiele starszym uk\u0142adem polskiej bieli i czerwieni jest upinana z nich w ko\u0142o\u00a0kokarda.<\/p>Kokarda, kt\u00f3rej nazwa wywodzi si\u0119 z j\u0119zyka francuskiego, pierwotnie by\u0142a noszon\u0105 na nakryciu g\u0142owy ozdob\u0105 z p\u0119ku wst\u0105\u017cek, co Francuzi nazwali\u00a0cocarde. W XVIII w. u\u0142o\u017cona z bia\u0142ych wst\u0105\u017cek ju\u017c w ko\u0142o, sta\u0142a si\u0119 na kapeluszach mundurowych znakiem przynale\u017cno\u015bci pa\u0144stwowej. Przyj\u0119\u0142a si\u0119 w innych pa\u0144stwach i st\u0105d w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach jej nazwa brzmi podobnie: w j\u0119zyku w\u0142oskim\u00a0coccarda, niemieckim\u00a0Kokarde, angielskim\u00a0cockade. Tak, jak u nas, tak\u017ce u W\u0119gr\u00f3w jest to\u00a0kok\u00e1rda,\u00a0tylko Szwedzi pisz\u0105\u00a0kokard.<\/p>
W Rzeczypospolitej kokarda pierwotnie te\u017c by\u0142a bia\u0142a, symbolizuj\u0105c kr\u00f3lewsk\u0105 zwierzchno\u015b\u0107 w\u0142adzy nad wojskiem. Pod koniec XVIII w. i w latach Ksi\u0119stwa Warszawskiego noszona na czapkach bywa\u0142a ju\u017c bia\u0142o-czerwona, ale w Kr\u00f3lestwie Polskim sta\u0142a si\u0119 ponownie bia\u0142\u0105. Bia\u0142o-czerwona\u00a0kokarda narodowa\u00a0sankcj\u0119 ustawow\u0105 otrzyma\u0142a dopiero w Powstaniu Listopadowym. Sejm 7 lutego 1831 r. wprowadzi\u0142 kokard\u0119 dwubarwn\u0105, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do przyj\u0119tego powsta\u0144czego herbu Kr\u00f3lestwa Polskiego, przedstawiaj\u0105cego w ukoronowanej tarczy dwudzielnej w s\u0142up, tj. podzielonej pionowo, w czerwonych polach bia\u0142ego Or\u0142a i bia\u0142\u0105 Pogo\u0144 Litewsk\u0105. Herb ten odzwierciedla\u0142 dwoma god\u0142ami obie cz\u0119\u015bci dawnej Rzeczypospolitej. By\u0142 to pierwszy przepis ustalaj\u0105cy nasze bia\u0142o-czerwone barwy narodowe, towarzysz\u0105ce nam nieodmiennie do dzi\u015b.
Bia\u0142o-czerwone kokardy noszono w kolejnych powstaniach narodowych. W 1919 r. sta\u0142y si\u0119 na kr\u00f3tko oficjalnym znakiem powsta\u0144czego wojska w Wielkopolsce, a w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r. znaczy\u0142y \u017co\u0142nierzy-ochotnik\u00f3w oraz wspomagaj\u0105cych wojsko duszpasterzy, tzw. kapelan\u00f3w lotnych.<\/p>W 2008 r. przywr\u00f3cenia kokardy narodowej (kt\u00f3re zosta\u0142o zainicjowane ju\u017c w 2006 r. w Poznaniu), podj\u0105\u0142 si\u0119 \u015bp. Lech Kaczy\u0144ski Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Od tej pory bia\u0142o-czerwone kokardy zdobi\u0105 uczestnik\u00f3w \u015bwi\u0105t narodowych \u2013 11 Listopada i 3 Maja.<\/p>
Zgodnie z zasadami podkre\u015blaj\u0105cymi nadrz\u0119dno\u015b\u0107 god\u0142a herbowego, a nie pola tarczy, na kt\u00f3rym god\u0142o wyst\u0119puje,\u00a0kokard\u0119 polsk\u0105\u00a0upina si\u0119 biel\u0105 w \u015brodku. Tylko je\u017celi kokarda ma by\u0107 t\u0142em dla przypinanego na ni\u0105 dodatkowo Or\u0142a, biel jest na zewn\u0105trz, a czerwie\u0144 wype\u0142nia \u015brodek.<\/p>
Bia\u0142o-czerwone kokardy to znak narodowej to\u017csamo\u015bci, st\u0105d zawsze nosimy je na sercu.
Kokarda narodowa\u00a0to nie kotylion!<\/p>ZARZ\u0104DZENIE Nr 5\/MON
MINISTRA OBRONY NARODOWEJ
z dnia 9 kwietnia 2014 r.
w sprawie sposobu i okoliczno\u015bci stosowania symboli Rzeczypospolitej Polskiej w jednostkach Si\u0142 Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej
ROZDZIA\u0141 IV
Barwy Rzeczypospolitej Polskiej
\u00a7 22.
1. Barw bia\u0142o-czerwonych mo\u017cna u\u017cywa\u0107 w jednostkach:
1)\u00a0namalowanych na sprz\u0119cie wojskowym;
2)\u00a0w formie wst\u0119gi podczas uroczysto\u015bci z okazji ods\u0142oni\u0119cia w szczeg\u00f3lno\u015bci tablicy pami\u0105tkowej, pomnika, obelisku oraz otwarcia obiektu lub przekazania sprz\u0119tu;
3)\u00a0w formie szarfy do dekoracji urny z prochami podczas pogrzeb\u00f3w;
4)\u00a0w formie kokard narodowych u\u017cywanych podczas uroczysto\u015bci;
5)\u00a0jako element dekoracji podczas uroczysto\u015bci oraz w salach tradycji;
6)\u00a0na drukach i wydawnictwach wojskowych.
2. Udrapowane tkaniny w barwach bia\u0142o-czerwonych musz\u0105 mie\u0107 bia\u0142y pas u g\u00f3ry, a zawieszone pionowo bia\u0142y pas z lewej strony, patrz\u0105c z przodu.
3. Kokardy narodowe w barwach bia\u0142o-czerwonych:
1)\u00a0mog\u0105 by\u0107 u\u017cywane w szczeg\u00f3lno\u015bci z okazji: Dnia Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, \u015awi\u0119ta Narodowego Trzeciego Maja, \u015awi\u0119ta Wojska Polskiego i Narodowego \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci;
2)\u00a0wpinane s\u0105 z lewej strony w klap\u0119 munduru lub ubioru cywilnego;
3)\u00a0sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z dw\u00f3ch okr\u0119g\u00f3w: bia\u0142ego centralnego oraz okalaj\u0105cego go czerwonego, o \u015brednicy 40 do 60 mm, przy czym promie\u0144 okr\u0119gu bia\u0142ego powinien stanowi\u0107 \u00bd promienia kokardy.<\/p><\/blockquote>","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[22,7,3],"tags":[],"class_list":["post-3084","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-czytelnia","category-galerie","category-historia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3084","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3084"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3084\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3151,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3084\/revisions\/3151"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3376"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3084"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3084"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.o-nauce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3084"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}